Hükümet, çocuklar arasında artan dijital bağımlılık ve sosyal medya kullanımına karşı yapay zeka destekli yeni bir yaş doğrulama sistemi getirmeye hazırlanıyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen çalışmalar kapsamında, sosyal medya platformları ve dijital hizmet sağlayıcıları, kullanıcıların yaşlarını doğrulamak için yapay zeka tabanlı yöntemler kullanmak zorunda kalacak. Sistemin, çocukların yaşlarına uygun olmayan içeriklere erişimini engellemesi ve dijital bağımlılığı azaltması hedefleniyor. Yetkililer, yasal düzenlemenin önümüzdeki ay Meclis'e sunulacağını ve yıl sonuna kadar yürürlüğe girmesinin beklendiğini belirtti.
Yapay zeka nasıl çalışacak?
Yeni sistem, kullanıcıların yüz tanıma, ses analizi veya kimlik belgesi taraması gibi yöntemlerle yaşlarını doğrulamasını gerektirecek. Yapay zeka algoritmaları, kullanıcının yüzünden veya sesinden yaşını tahmin edebilecek. Ayrıca, nüfus müdürlükleriyle entegre bir sistem sayesinde kimlik kartlarıyla doğrulama da yapılabilecek. Bakanlık yetkilileri, sistemin kişisel verilerin korunması kanununa uygun olarak tasarlandığını ve kullanıcıların rızası olmadan hiçbir verinin işlenmeyeceğini vurguladı. Ancak, mahremiyet endişeleri ve olası veri ihlalleri konusunda sivil toplum örgütleri uyarılarda bulunuyor.
Dijital bağımlılığa karşı önlem
Türkiye'de 12-18 yaş arası çocukların yüzde 80'inden fazlasının aktif sosyal medya kullanıcısı olduğu tahmin ediliyor. Uzmanlar, bu durumun çocuklarda dikkat dağınıklığı, uyku bozuklukları ve sosyal izolasyona yol açtığını belirtiyor. Yaş doğrulama sistemiyle, çocukların yaşlarına uygun olmayan içeriklere maruz kalmasının engellenmesi ve ekran sürelerinin sınırlandırılması amaçlanıyor. Ebeveynler, çocuklarının dijital aktivitelerini daha kolay takip edebilecek. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, konuyla ilgili bir bilinçlendirme kampanyası başlatmayı planlıyor. Muhalefet partileri ise düzenlemeyi 'sansür' olarak nitelendiriyor ve ifade özgürlüğüne müdahale edeceği gerekçesiyle eleştiriyor.
Küresel eğilimler ve Türkiye'nin konumu
Dünyada yaş doğrulama konusunda farklı uygulamalar bulunuyor. Avrupa Birliği, Dijital Hizmetler Yasası kapsamında platformlara yaş doğrulama zorunluluğu getirirken, ABD'de henüz federal düzeyde bir düzenleme yok. Türkiye, bu alanda erken davranan ülkeler arasında yer almayı hedefliyor. Ancak, teknoloji şirketleri uygulamanın maliyetli ve teknik olarak karmaşık olduğunu savunuyor. Yapay zeka ile yaş doğrulama sisteminin başarılı olması için hem teknik altyapının güçlendirilmesi hem de kamuoyunun bilinçlendirilmesi gerekiyor. Bu düzenleme, çocukların dijital dünyada güvenliğini sağlama yolunda önemli bir adım olarak değerlendirilirken, aynı zamanda kişisel verilerin korunması ve ifade özgürlüğü gibi hassas dengeleri de beraberinde getiriyor.
