Bursa Teknik Üniversitesi Denizcilik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Erinç Dobrucalı, Girne açıklarında 8 kişinin hayatını kaybettiği, 20 kişinin de kayıp olduğu gemi kazasına ilişkin çarpıcı değerlendirmelerde bulundu. Dobrucalı, kazanın önlenebilir olduğunu vurgulayarak, kaptan ve mürettebatın ihmalinin faciaya yol açtığını belirtti. Olay, 19 Mayıs tarihinde Kıbrıs'ın Girne kentinin yaklaşık 37 deniz mili açığında meydana geldi. Bölgede arama kurtarma çalışmaları sürerken, facianın ardından soruşturma da başlatıldı.
Kaptan ve mürettebatın hatası mı?
Prof. Dr. Erinç Dobrucalı, deniz kazalarında hızlı ve güvenli hareket etmenin kritik önemine dikkat çekerek, özellikle kötü hava koşullarında alınması gereken tedbirlerin bulunduğunu ifade etti. Kazanın yaşandığı bölgede hava durumunun olumsuz olduğu, dalga yüksekliğinin 3 metreyi aştığı bildirilmişti. Dobrucalı, "Geminin battığı anlarda can salı ve can yeleklerinin kullanılması hayati önem taşır. Bu tür ekipmanların kullanılması için kaptan ve mürettebat tarafından acil durum talimatlarının verilmesi gerekirdi. Ancak görünen o ki bu talimatlar ya verilmedi ya da geç verildi" dedi.
Uzmanlar, gemi mürettebatının periyodik olarak can kurtarma tatbikatları yapması gerektiğini belirtiyor. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) bandıralı olduğu öğrenilen geminin, 80 metre uzunluğunda ve kuru yük gemisi olduğu aktarıldı. Gemide 28 mürettebatın bulunduğu, 8 kişinin cansız bedenine ulaşıldığı, 20 kişinin ise hala kayıp olduğu açıklandı.
Arama kurtarma çalışmaları devam ediyor
Olayın hemen ardından bölgeye KKTC Sahil Güvenlik Komutanlığı, Türkiye Sahil Güvenlik ekipleri ve kurtarma botları sevk edildi. Deniz Kuvvetleri Komutanlığı'na ait bir gemi de çalışmalara destek veriyor. KKTC Başbakanlık İnsani Yardım Koordinasyon Merkezi, arama çalışmalarının 7/24 kesintisiz sürdüğünü duyurdu. Bölgede su sıcaklığının düşük olması, kayıp denizcilerin bulunma ihtimalini azaltıyor. Ancak ekipler, umutlarını koruyarak arama faaliyetlerini genişletiyor.
Kazanın nedeni olarak ilk belirlemelere göre, aşırı yükleme ve fırtına sonucu geminin dengesini kaybettiği üzerinde duruluyor. Geminin batmadan önce acil durum sinyali verdiği, sinyalin ardından yaklaşık bir saat içinde battığı tahmin ediliyor. Uydu takip sistemlerinden alınan verilere göre, gemi son olarak saat 15:30 sularında sinyal vermiş. Yetkililer, geminin rotasının ve yük manifestosunun incelendiğini, kaptan ve mürettebatın iletişim kayıtlarına ulaşılmaya çalışıldığını bildirdi.
Geçmiş deniz kazaları ve alınması gereken önlemler
Türkiye ve KKTC çevresindeki sularda her yıl çok sayıda gemi kazası meydana geliyor. Uluslararası Denizcilik Örgütü'nün verilerine göre, dünya genelinde 2023 yılında 263 gemi kazası yaşandı. Bu kazaların büyük bir bölümü insan hatasından kaynaklanıyor. Dobrucalı, "Kaptan ve mürettebatın eğitimi, geminin periyodik bakımı ve hava koşullarının takibi bu tür kazaların önüne geçmede en önemli etkenlerdir. Ayrıca acil durum ekipmanlarının kontrolü ve tatbikatların düzenlenmesi de ihmal edilmemelidir" şeklinde konuştu.
Gemi batma anında can salına binme prosedürlerinin uygulanmamış olması ihtimali üzerinde duran uzmanlar, gemideki can sallarının sayısı ve kapasitesinin de araştırıldığını belirtti. Mürettebatın büyük bir kısmının yabancı uyruklu olduğu öğrenilen gemide, iletişim problemleri yaşanmış olabileceği değerlendiriliyor. KKTC yetkilileri, kazaya ilişkin geniş kapsamlı bir soruşturma başlatıldığını ve sorumluların tespit edilerek adalet önüne çıkarılacağını açıkladı.
Facianın yankıları
Kaza, KKTC ve Türkiye kamuoyunda derin üzüntü yaratırken, deniz güvenliği konusunda yeni önlemler alınması gerektiği yönünde çağrılar yükseliyor. KKTC Cumhurbaşkanı Ersin Tatar, olayla ilgili taziye mesajı yayımlayarak, "Bu tür kazaların bir daha yaşanmaması için gerekli tüm tedbirleri alacağız" dedi. Türkiye Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı da konuyla ilgili inceleme başlattı.
Denizcilik uzmanları, bölgedeki trafik yoğunluğu ve hava koşullarının gemiler için risk oluşturduğuna dikkat çekiyor. Özellikle Ege ve Akdeniz'in doğusunda seyreden gemilerin, fırtına uyarılarını dikkate alması ve rota planlamasını buna göre yapması gerekiyor. Bursa Teknik Üniversitesi Denizcilik Fakültesi'nin yürüttüğü çalışmalarda, deniz kazalarının azaltılması için simülasyon eğitimlerinin önemi vurgulanıyor.
Kazayla ilgili olarak gözaltına alınan bir kişi olduğu, soruşturmanın devam ettiği bildirildi. Yetkililer, enkazın çıkarılması için çalışma başlatılacağını ve kazanın kesin nedeninin belirlenmesi için batık geminin inceleneceğini açıkladı. Bu süreçte bölgede deniz trafiğinin güvenliği için ek önlemler alındı.
Öte yandan, kayıp denizcilerin aileleri Kıbrıs'a akın ederken, yetkililer ailelere psikolojik destek sağlanacağını duyurdu. Deniz kazalarında hayatını kaybedenler için bir anma töreni düzenlenmesi planlanıyor.
