Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) kıyılarında meydana gelen ve 8 kişinin hayatını kaybettiği, 20 kişinin de kaybolduğu gemi faciası, ciddi bir ihmal zincirini gün yüzüne çıkardı. 23 yıl önce farklı bir isimle seferlere başlayan FİLO Jet adlı geminin, daha önce de kaza geçirdiği ve tam dört yıl önce yetkili kurumlar tarafından 'çalışamaz' raporu verildiği öğrenildi. Bu rapora rağmen geminin yolcu taşımacılığında kullanılması, deniz güvenliği konusundaki denetim eksikliklerini tekrar gündeme getirdi.
İhmal Zinciri Nasıl İşledi?
Olay, geçtiğimiz günlerde KKTC'nin Gazimağusa ilçesi açıklarında meydana geldi. İddialara göre, aşırı yüklü ve teknik donanımı yetersiz olan gemi, şiddetli fırtınaya yakalandı. Yolcuların büyük çoğunluğunun Türkiye'den KKTC'ye gitmek üzere yola çıktığı öğrenildi. İlk belirlemelere göre, geminin personel sayısı ve can kurtaran ekipmanlarının yetersiz olduğu, yetkililerin uyarılarına rağmen geminin seferden men edilmediği belirtiliyor.
Kazazedelerden bazıları, geminin daha limandan çıkmadan su aldığını ve motorlarında arızalar olduğunu fark ettiklerini ancak şikayetlerinin dikkate alınmadığını ifade etti. Görgü tanıkları, geminin batma anında büyük bir kaos yaşandığını, cankurtaran botlarının yalnızca bir kısmının denize indirilebildiğini aktardı. Deniz Kuvvetleri Komutanlığı ve sahil güvenlik ekipleri, kayıp yolcuları arama çalışmalarını sürdürürken, Facia sonrası bölgede geniş çaplı bir soruşturma başlatıldı.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'na bağlı müfettişlerin olay yerine intikal ettiği ve gemi sicil kayıtlarının incelendiği bildirildi. Aynı zamanda, geminin bağlı olduğu şirketin diğer gemilerinin de denetimden geçirilmesi kararı alındı. Kazanın meydana geldiği bölgede, deniz ulaşımının yoğun olduğu bu hat üzerinde güvenlik önlemlerinin artırılması için adımlar atılması bekleniyor.
Konuyla ilgili açıklama yapan KKTC Başbakanı Ünal Üstel, 'Bu elim kazada hayatını kaybeden vatandaşlarımıza Allah'tan rahmet, ailelerine başsağlığı diliyorum. Olayın her yönüyle aydınlatılması için gerekli talimatları verdim. Sorumluların en ağır şekilde cezalandırılacağından kimsenin şüphesi olmasın.' dedi.
Kazazedelerin yakınları ise adalet çağrısında bulunurken, geminin daha önce de defalarca arıza yaptığı ve 'yüzen tabut' olarak anıldığı iddia ediliyor. Özellikle, turizm sezonunun yoğun olduğu bu dönemde, deniz taşımacılığında can güvenliğinin ne kadar kritik olduğu bir kez daha gözler önüne serildi. Uzmanlar, bu tür kazaların önüne geçilebilmesi için uluslararası deniz güvenliği standartlarına tam uyumun şart olduğunu vurguluyor.
Filo Jet'in geçmişine bakıldığında, geminin 2001 yılında denize indirildiği ve çeşitli şirketlerce farklı isimlerle işletildiği görülüyor. Geminin, 2019 yılında periyodik bakım sırasında yapılan incelemelerde 'çalışamaz' raporu aldığı, ancak şirketin itirazları ve yerel makamların yetersiz denetimi nedeniyle yeniden sefere başladığı iddia ediliyor.
Denetimler Yetkili mi?
Kaza sonrası kamuoyunda, deniz araçlarının denetimlerinin hangi kurumlar tarafından yapıldığı ve uluslararası standartlara uygunluğun nasıl denetlendiği soruları gündeme geldi. Türkiye'de gemi ve deniz araçlarının denetiminden Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'na bağlı Deniz ve İçsular Düzenleme Genel Müdürlüğü sorumlu. Bu kurum, gemilerin teknik donanımlarını, güvenlik ekipmanlarını ve personel yeterliliklerini periyodik olarak denetliyor. Ancak, yaşanan facia, denetim mekanizmalarının ne kadar etkin çalıştığı konusunda soru işaretleri yarattı.
Denizcilik uzmanları, özellikle yolcu taşıyan gemilerin daha sıkı standartlara tabi tutulması gerektiğini, ancak maliyetlerden kaçınmak için bazı şirketlerin güvenlik önlemlerini görmezden geldiğini belirtiyor. Ayrıca, gemi adamlarının çalışma süreleri ve dinlenme düzenlerinin de kazada etkili olmuş olabileceği, yorgunluktan kaynaklanan hataların göz ardı edilmemesi gerektiği ifade ediliyor. Bu kazanın, hem Türkiye hem KKTC denizcilik otoriteleri için bir dönüm noktası olması gerektiğini dile getiren uzmanlar, benzer kazaların yaşanmaması için uluslararası denizlerdeki uygulamalara benzer etkin bir denetim sisteminin kurulmasını öneriyor.
Bu trajik olay, sadece geçmişte verilen raporların kağıt üzerinde kaldığını göstermekle kalmadı, aynı zamanda can güvenliğinin ekonomik kaygılara feda edilmemesi gerektiğini de bir kez daha hatırlattı. Yapılması gereken, kapsamlı bir denetim seferberliği başlatmak ve ihmal zincirinin her halkasını tek tek gözden geçirmektir. Aksi takdirde, denizlerde yaşanan bu tür acıların tekrarlanmaması mümkün görünmüyor.
