ABD Başkanı Donald Trump, enerji devleri ExxonMobil ve Chevron'un açıkladığı rekor düzeydeki ikinci çeyrek karlarına sert tepki gösterdi. Trump, yükselen petrol fiyatlarının gölgesinde şirketlerin "çok fazla para kazandığını" belirterek, bu durumun kendisini rahatsız ettiğini ifade etti. Başkan, şirketlerin bu yüksek karlardan yararlanarak tüketicilerin ödediği enerji fiyatlarını düşürmesi gerektiğini vurguladı.
Trump'ın Enerji Şirketlerine Yönelik Eleştirileri
Beyaz Saray'da düzenlenen bir etkinlikte konuşan Trump, "ExxonMobil ve Chevron'un karları inanılmaz boyutlara ulaştı. Bu kadar çok para kazanmaları hoşuma gitmiyor. Türkiye'deki ve dünyadaki tüketiciler benzin ve doğalgaz için çok yüksek fiyatlar ödüyor. Bu şirketlerin bu fiyatları düşürmesi gerekiyor" dedi. Trump'ın bu açıklamaları, enerji sektöründe fiyatlandırma politikalarına yönelik artan siyasi baskının bir parçası olarak yorumlanıyor.
ExxonMobil, 2025'in ikinci çeyreğinde 9,2 milyar dolar net kar açıkladı. Chevron ise 8,1 milyar dolarlık kar elde etti. Bu rakamlar, bir önceki yılın aynı dönemine göre sırasıyla %120 ve %95 artış gösterdi. Şirketler, artan petrol fiyatlarının yanı sıra rafineri marjlarındaki iyileşme ve operasyonel verimlilikteki artışın karlarını desteklediğini açıkladı.
Politik ve Ekonomik Bağlam
Trump'ın bu çıkışı, ABD'de ortalama benzin fiyatlarının galon başına 4,50 dolara (litre başına yaklaşık 1,18 dolar) ulaşmasıyla tüketici enflasyonunun yeniden yükselişe geçtiği bir dönemde geldi. Özellikle orta sınıf seçmenler üzerinde enflasyonun yarattığı olumsuz etki, Kasım ayında yapılacak ara seçimler öncesinde Beyaz Saray'ı zor durumda bırakıyor. Başkan, enerji şirketlerini hedef alarak hem fiyatları kontrol altına alma mesajı vermeye hem de siyasi olarak tüketicilerin yanında yer aldığını göstermeye çalışıyor.
Uzmanlar, Trump'ın bu söyleminin enerji şirketleri üzerinde kısa vadede fiyat indirimi baskısı yaratabileceğini ancak uzun vadede petrol arzını olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekiyor. Enerji politikaları üzerine çalışan analistlere göre, şirketlerin yüksek karları, küresel petrol fiyatlarındaki artıştan kaynaklanıyor. Bu durum, OPEC ve müttefiklerinin üretim kısıntıları, ABD'nin kendi üretimindeki yavaşlama ve jeopolitik risklerle yakından ilişkili.
Türkiye'de de akaryakıt fiyatları son aylarda rekor seviyelere ulaştı. Benzin ve motorin fiyatlarındaki artış, nakliye maliyetlerini ve dolayısıyla tüketici fiyatlarını yukarı çekiyor. Türkiye Enerji Bakanlığı yetkilileri, küresel petrol fiyatlarındaki dalgalanmanın iç piyasa fiyatlarına yansıdığını ve hükümetin bu etkileri azaltmak için çeşitli önlemler aldığını belirtiyor.
Trump'ın eleştirileri, enerji şirketlerinin karlılığı ile tüketici refahı arasındaki denge konusundaki tartışmaları yeniden alevlendirdi. Beyaz Saray sözcüsü, Başkan'ın enerji şirketlerinin haksız kazanç elde ettiğine inandığını ve bununla mücadele için gerekli adımları atacağını söyledi. Bu açıklamalar, sektör temsilcilerinin de savunmalarına yol açtı. American Petroleum Institute (API) Başkanı Mike Sommers, "Petrol ve doğalgaz şirketleri, enerji güvenliğini sağlamak ve ekonomik büyümeyi desteklemek için yatırımlar yapıyor. Karlar, bu yatırımların finansmanı için kritik öneme sahip" dedi.
Sonuç olarak, Trump'ın enerji devlerine yönelik bu çıkışı, yalnızca Amerikan siyasetinde değil, küresel enerji piyasalarında da yankı buldu. Önümüzdeki aylarda, enerji şirketlerinin fiyatlandırma politikaları ve hükümetlerin bu şirketlere yönelik tutumları, küresel ekonominin seyrini belirleyen önemli faktörler arasında yer alacak.
