ABD Başkanı Donald Trump, Kanada Başbakanı Mark Carney'e yönelik sert eleştirilerde bulunarak Kanada ekonomisinin çöküş riski taşıdığını iddia etti. Trump, Carney'i iki ülke arasındaki ticaret ve diplomatik gerilimden sorumlu tuttu ve "Kanada'nın ekonomisi çökecek, izleyin ve görün" ifadelerini kullandı. Açıklama, Washington ile Ottawa arasındaki ilişkilerin son yıllarda en gergin noktasına ulaştığı bir dönemde geldi.
Trump'ın suçlamaları ve Carney'e yönelik eleştiriler
Trump, yaptığı açıklamada Carney'i "zayıf ve etkisiz" bir lider olarak nitelendirerek, Kanada'nın ekonomik politikalarının ülkeyi felakete sürüklediğini savundu. Trump'a göre, Carney'in yönetimi altında Kanada, ABD ile olan ticaret anlaşmalarını ihlal etti ve bu da Amerikan işçilerine zarar verdi. Trump, "Carney Kanada'yı mahvediyor. Ekonomileri çökecek, bunu hep birlikte izleyeceğiz" dedi.
Trump'ın bu sözleri, geçtiğimiz aylarda iki ülke arasında yaşanan çelik ve alüminyum vergileri tartışmalarının ardından geldi. ABD, Kanada'dan ithal edilen bu ürünlere ek gümrük vergileri getirmiş, Kanada ise misilleme olarak Amerikan ürünlerine vergi uygulamıştı. Trump, Carney'i bu misillemeden dolayı doğrudan sorumlu tutuyor.
Kanada ekonomisinin mevcut durumu
Kanada ekonomisi, son çeyrekte yüzde 0,2 daralarak teknik resesyona girmiş durumda. İşsizlik oranı yüzde 6,5 seviyesinde seyrediyor. Konut fiyatlarındaki düşüş ve hanehalkı borçluluğundaki artış, ekonominin kırılganlığını gözler önüne seriyor. Ancak ekonomistler, Trump'ın "çöküş" iddiasının abartılı olduğunu belirtiyor. Kanada'nın doğal kaynaklar açısından zengin olduğunu ve güçlü bir bankacılık sistemine sahip olduğunu vurgulayan uzmanlar, ekonominin tamamen çökmesinin gerçekçi olmadığını ifade ediyor.
Öte yandan, Kanada Merkez Bankası Başkanı Tiff Macklem, enflasyonla mücadelede faiz oranlarını sabit tutarken, ekonomik büyümenin yılın ikinci yarısında toparlanacağı öngörüsünde bulunmuştu. Carney hükümeti ise altyapı yatırımlarını artırarak ve yeşil enerji projelerine hız vererek ekonomiyi canlandırmayı hedefliyor.
Carney'den yanıt: "Gerçekler farklı"
Kanada Başbakanı Mark Carney, Trump'ın suçlamalarına henüz resmi bir yanıt vermedi. Ancak Carney'e yakın kaynaklar, Başbakan'ın önümüzdeki günlerde bir basın toplantısı düzenleyerek iddialara yanıt vereceğini belirtiyor. Carney, daha önce yaptığı açıklamalarda Kanada'nın ekonomik bağımsızlığını koruyacağını ve ABD'nin baskılarına boyun eğmeyeceğini söylemişti.
Kanada muhalefeti ise Trump'ın sözlerini "seçim malzemesi" olarak değerlendiriyor. Muhafazakâr Parti lideri Pierre Poilievre, hükümeti ekonomik yönetim konusunda eleştirirken, Trump'ın açıklamalarını fırsat bilerek Carney'i zayıf liderlikle suçladı. Ancak Poilievre, Trump'ın müdahalesinin Kanada iç işlerine karışmak anlamına geldiğini de kabul etti.
Uluslararası yansımalar ve uzman görüşleri
Uluslararası ekonomi uzmanları, Trump'ın açıklamalarının Kanada doları üzerinde baskı oluşturabileceğini, ancak uzun vadede etkisinin sınırlı kalacağını belirtiyor. Toronto Üniversitesi ekonomi profesörü Dr. Sarah Johnson, "Trump'ın söylemleri genellikle kısa vadeli piyasa dalgalanmalarına yol açsa da, Kanada ekonomisinin temelleri sağlam. Çöküş senaryosu gerçekçi değil" dedi.
Öte yandan, ABD-Kanada ticaret hacmi yıllık 700 milyar doları aşıyor. İki ülke arasındaki gerilimin tırmanması, sadece Kuzey Amerika'yı değil, küresel tedarik zincirlerini de olumsuz etkileyebilir. Trump'ın "izleyin ve görün" çağrısı, uluslararası kamuoyunda endişeyle karşılandı.
Trump'ın geçmişteki benzer açıklamaları
Trump, görev süresi boyunca birçok kez Kanada'yı hedef aldı. 2018'de G7 zirvesinde Kanada Başbakanı Justin Trudeau'yu "sahtekâr" olarak nitelendirmiş, 2020'de ise Kanada'nın süt ürünleri sektörüne yönelik sert eleştirilerde bulunmuştu. Trump, son dönemde Carney'e yönelik saldırılarını artırarak, 2024 başkanlık seçimleri öncesinde Kanada kartını kullanmayı sürdürüyor.
Kanada ise ABD'nin bu tutumuna karşılık, çeşitlendirilmiş ticaret ortaklıkları arayışını hızlandırdı. Avrupa Birliği ve Asya ülkeleriyle yeni anlaşmalar imzalayan Ottawa yönetimi, ABD'ye olan bağımlılığını azaltmayı hedefliyor.
Sonuç olarak, Trump'ın Carney'e yönelik suçlamaları ve "ekonomi çökecek" iddiası, iki ülke arasındaki gerilimin daha da artacağını gösteriyor. Ancak Kanada ekonomisinin yapısal gücü ve Carney hükümetinin politikaları, çöküş senaryosunu şimdilik uzak tutuyor. Yine de Trump'ın söylemleri, yatırımcı güvenini sarsarak kısa vadeli dalgalanmalara neden olabilir. Önümüzdeki günlerde Carney'in vereceği yanıt ve ABD'nin olası yeni yaptırımları, gelişmelerin yönünü belirleyecek.
