Kuzey Sri Lanka'da bir mezarlığın genişletilmesi sırasında tesadüfen ortaya çıkan toplu mezarda 572 kişiye ait insan kalıntıları tespit edildi. Bölgede onlarca yıl süren iç savaş döneminde kaybedilen yakınlarının akıbetini öğrenmek isteyen aileler, bir an önce adaletin sağlanması ve kayıpların kimliklerinin belirlenmesi çağrısında bulunuyor.
Mezarlık Genişletme Çalışması Sırasında Ortaya Çıktı
Yetkililerin verdiği bilgiye göre, Kuzey Sri Lanka'nın Jaffna bölgesine bağlı bir köyde bulunan mezarlıkta genişletme çalışmaları yapılırken toprak altında çok sayıda iskelet kalıntısına rastlandı. İlk incelemelerde kalıntıların 572 farklı bireye ait olduğu belirlendi. Mezarlık alanının daha önce de iç savaş döneminde toplu definler için kullanıldığına dair iddialar bulunuyordu.
Bölgeye sevk edilen adli tıp ekipleri, kalıntıları tek tek numaralandırarak incelemeye başladı. Uzmanlar, kemiklerin yıllar öncesine ait olduğunu ve muhtemelen 1980'li yıllardan 2009'a kadar süren iç savaş dönemine tarihlendiğini ifade ediyor. Kesin tarihlendirme için karbon testi yapılması planlanıyor.
İç Savaşta Kaybolanların Aileleri Adalet İstiyor
Sri Lanka'da 1983-2009 yılları arasında hükümet güçleri ile Tamil Eelam Kurtuluş Kaplanları (LTTE) arasında yaşanan iç savaşta on binlerce kişi hayatını kaybetti, yüz binlerce kişi yerinden edildi. Savaşın sona ermesinden bu yana kayıplarını arayan aileler, toplu mezarların ortaya çıkarılmasıyla yeniden umutlandı.
Kayıp yakınlarından oluşan sivil toplum örgütleri, hükümete çağrıda bulunarak mezardan çıkarılan kalıntıların DNA analizleriyle kimliklendirilmesini ve ailelere teslim edilmesini talep ediyor. Ayrıca, sorumluların yargı önüne çıkarılması için bağımsız bir soruşturma komisyonu kurulması isteniyor.
Bir kayıp yakını, "Yıllardır oğlumun nerede olduğunu bilmiyorum. Bu mezarda onun da olabileceğini düşünmek bile beni hem umutlandırıyor hem de yıkıyor. Adaletin yerini bulmasını istiyoruz" dedi.
Hükümetten İlk Açıklama: Soruşturma Başlatıldı
Sri Lanka hükümeti, olayla ilgili soruşturma başlatıldığını duyurdu. Adalet Bakanlığı'ndan yapılan yazılı açıklamada, "Toplu mezarla ilgili tüm deliller titizlikle toplanacak, uluslararası kuruluşlarla işbirliği yapılacaktır" denildi. Ancak insan hakları örgütleri, geçmişte benzer vaatlerin yerine getirilmediğini hatırlatarak hükümetin samimiyetini sorguluyor.
Uluslararası Af Örgütü ve İnsan Hakları İzleme Örgütü, Sri Lanka hükümetine çağrıda bulunarak soruşturmanın şeffaf yürütülmesini ve bağımsız gözlemcilere izin verilmesini istedi. Birleşmiş Milletler de konuyu yakından takip ettiğini açıkladı.
Ekonomik ve Toplumsal Etkiler
Ülke, iç savaşın yaralarını sarmaya çalışırken bir yandan da ağır ekonomik krizle mücadele ediyor. 2022'de temerrüde düşen Sri Lanka, Uluslararası Para Fonu (IMF) ile yürüttüğü kurtarma programı kapsamında kemer sıkma politikaları uyguluyor. Toplu mezarın ortaya çıkması, hükümetin bir yandan ekonomik istikrarı sağlama, diğer yandan savaş suçları iddialarıyla yüzleşme zorunluluğunu artırıyor.
Uzmanlar, adalet arayışının ülkedeki toplumsal barış ve uzlaşı sürecini doğrudan etkileyeceğini belirtiyor. Tamil azınlığın yoğun yaşadığı kuzey bölgelerinde yaşayanlar, yıllardır devam eden ayrımcılık ve ihmalin son bulmasını istiyor. Toplu mezar, bu taleplerin sembolü haline gelmiş durumda.
Uluslararası Tepkiler ve Gelecek Adımlar
Avrupa Birliği ve çeşitli ülkeler, Sri Lanka'yı soruşturmayı derinleştirmeye ve uluslararası hukuka uygun hareket etmeye çağırdı. İnsan hakları savunucuları, toplu mezarların sadece bir başlangıç olduğunu, ülke genelinde onlarca benzer alanın bulunduğunu iddia ediyor.
Önümüzdeki günlerde adli tıp raporunun tamamlanması ve kazı alanının genişletilmesi bekleniyor. Aileler, bir an önce kalıntıların kimliklendirilerek kendilerine teslim edilmesini ve kayıplarının hesabının sorulmasını istiyor. Sri Lanka için bu gelişme, hem geçmişle yüzleşme hem de gelecekte benzer acıların yaşanmaması adına kritik bir dönemeç olarak görülüyor.
