Yunanistan Dışişleri Bakanı Giorgos Yerapetritis, New York'ta düzenlenecek Birleşmiş Milletler Genel Kurulu öncesinde Türkiye'nin Ege adalarının askerden arındırılması gerektiği yönündeki hatırlatmasına ilişkin açıklamalarda bulundu. Yerapetritis, bu konunun tartışma konusu olmadığını savunarak, Atina'nın BM Genel Kurulu'nda ileteceği mesajın istikrar arayışı olduğunu ancak egemenlik konularında taviz vermeyeceklerini vurguladı. Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis'in de New York'ta Türkiye ile ikili görüşmeler yapması bekleniyor.
Atina'dan Net Mesaj: Egemenlik Tartışılmaz
Yerapetritis, yaptığı yazılı açıklamada, "Türkiye'nin Ege adalarının askerden arındırılmasına yönelik iddiaları uluslararası hukuk çerçevesinde tartışılacak bir konu değildir. Ada statüleri Lozan ve Paris Antlaşmaları ile belirlenmiştir. Yunanistan, egemenlik haklarından taviz vermeyecektir" ifadelerini kullandı. Yerapetritis, BM Genel Kurulu'nda yapacağı konuşmada bölgesel istikrarın önemine dikkat çekeceklerini, diyalog kanallarının açık tutulmasından yana olduklarını ancak provokasyonlara karşı da hazırlıklı olduklarını belirtti.
Miçotakis'in New York Temasları
Başbakan Miçotakis'in 24 Eylül'de New York'ta BM Genel Kurulu'na hitap etmesi planlanıyor. Edinilen bilgilere göre Miçotakis, konuşmasında iklim değişikliği, göç ve bölgesel güvenlik konularına ağırlık verecek. Türkiye ile ikili bir görüşmenin ise henüz kesinleşmediği, ancak diplomatik kanalların açık olduğu belirtiliyor. Yunanistan, BM Genel Kurulu marjında ABD Başkanı Joe Biden, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve Almanya Şansölyesi Olaf Scholz gibi liderlerle de bir araya gelecek.
Türkiye'nin Adalar Konusundaki Tutumu
Türkiye, uzun süredir Ege adalarının askerden arındırılmış statüsünün ihlal edildiğini savunuyor. Ankara, özellikle Doğu Ege adalarında yapılan askeri tatbikatları ve adalara konuşlandırılan silahları protesto ediyor. Türkiye Dışişleri Bakanlığı, konuya ilişkin yaptığı açıklamalarda, adaların statüsünün uluslararası anlaşmalarla garanti altına alındığını ve bu statünün değiştirilmesinin kabul edilemez olduğunu belirtiyor. Yunanistan ise adaların egemenliğinin tartışmasız olduğunu ve Türkiye'nin iddialarının hukuki dayanağı bulunmadığını öne sürüyor.
BM Genel Kurulu'nda Dengeler
BM Genel Kurulu, her yıl Eylül ayında dünya liderlerini New York'ta bir araya getiriyor. Bu yıl 79. oturumu düzenlenecek olan Genel Kurul'da, Rusya-Ukrayna savaşı, Orta Doğu'daki gerilim ve iklim krizi gibi küresel sorunlar ön planda olacak. Türkiye'nin de Genel Kurul'da Ege ve Doğu Akdeniz'e ilişkin mesajlar vermesi bekleniyor. Yunanistan, BM platformunu kullanarak uluslararası kamuoyuna egemenlik haklarını savunma mesajı verecek.
Diplomatik Kanallar Açık
Her iki ülke de son dönemde diyalog kanallarını canlandırmak için adımlar atmıştı. Miçotakis ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, geçtiğimiz yıl çeşitli vesilelerle bir araya gelmiş, karşılıklı ziyaretler gerçekleşmişti. Ancak Ege'deki ihlaller ve adaların statüsü konusundaki anlaşmazlık, ilişkilerdeki kırılganlığı koruyor. Yunanistan, BM Genel Kurulu'nda Türkiye'yi doğrudan hedef almaktan kaçınarak, genel istikrar vurgusu yapacak.
Uzman Görüşleri
Uluslararası ilişkiler uzmanları, Yunanistan'ın BM Genel Kurulu'nda ılımlı bir ton takınacağını ancak egemenlik konusunda geri adım atmayacağını belirtiyor. Atina merkezli düşünce kuruluşu ELIAMEP'ten Dr. Sofia Papaioannou, "Yunanistan, BM'de Türkiye'yi provoke etmeden, uluslararası hukuka vurgu yapacak. Ancak adaların askerden arındırılması gibi bir talebi asla kabul etmeyecektir" dedi. Papaioannou, Miçotakis'in New York'ta Türk mevkidaşıyla gayri resmi bir görüşme yapabileceğini de sözlerine ekledi.
Öte yandan, Türkiye'nin BM Genel Kurulu'nda Ege adaları konusunu gündeme getirmesi durumunda Yunanistan'ın sert bir yanıt verebileceği ifade ediliyor. Diplomatik kaynaklar, iki ülke arasındaki görüş ayrılıklarının derin olduğunu ancak diyalogdan vazgeçilmemesi gerektiğini vurguluyor.
Sonuç olarak, Miçotakis'in New York ziyareti, Türkiye-Yunanistan ilişkilerinde kritik bir sınav niteliğinde. Atina, istikrar ve diyalog mesajı verirken, Türkiye'nin adalara yönelik tutumunu değiştirmesi beklenmiyor. BM Genel Kurulu, iki ülke arasındaki gerilimin uluslararası platforma taşınmasına sahne olabilir. Ancak şimdilik Yunanistan, egemenlik haklarını koruma konusundaki kararlılığını koruyor.
