Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği'nin Yükseköğretim Kurulu'na (YÖK) ilettiği görüşte, devlet memurlarının mesai dışında dijital platformlarda içerik üretmesinin "ticaret ve diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunma yasağı" kapsamında değerlendirilmesi gerektiği belirtildi. Bu gelişme, memur camiasında geniş yankı uyandırdı. Devlet Memurları Konfederasyonu Genel Başkanı Tuncay Cengiz, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, mesai dışı dijital üretimlerin bütünüyle yasaklanmasının çağın gerçekleriyle bağdaşmadığını söyledi.
Yasak — Ticaret mi, Dijital Üretim mi?
Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği'nin görüşü, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 28. maddesinde yer alan "Ticaret ve diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunma yasağı" hükmüne dayandırılıyor. Söz konusu madde, memurların ticari faaliyetlerde bulunmasını, ortak olmasını ve benzeri kazanç getirici işlerle uğraşmasını yasaklıyor. Ancak son yıllarda dijitalleşmeyle birlikte YouTube, Instagram, TikTok gibi platformlarda içerik üretimi ve gelir elde etme yaygınlaştı. Bu durum, mevcut yasal çerçevede belirsizlik oluşturuyor.
Konuya ilişkin YÖK'e iletilen görüşte, öğretim üyelerinin ve diğer kamu personelinin dijital mecralarda gelir getirici faaliyetlerinin yasak kapsamında olduğu vurgulandı. Bu görüşün ardından Devlet Memurları Konfederasyonu harekete geçti.
"Çağın Gerekçeleriyle Bağdaşmıyor"
Devlet Memurları Konfederasyonu Genel Başkanı Tuncay Cengiz, yasağın genişletilmesine karşı çıkarak, "Mesai dışı dijital üretimlerin bütünüyle yasaklanması, çağın gerekçeleriyle bağdaşmıyor. Günümüzde dijital içerik üretimi bir ticari faaliyet olarak görülse de, bu üretim aynı zamanda eğitim, sanat ve kişisel gelişim amaçlı olabiliyor. Memurların da bu alanda var olması engellenmemeli" dedi.
Cengiz, yasağın keyfi uygulamalara yol açabileceğini belirterek, "Öğretim üyeleri makale yazıyor, kitap yayımlıyor ve bunlardan telif geliri elde ediyor. Dijital platformlarda eğitim videoları çeken bir öğretmenin bu faaliyeti de benzer nitelikte. Ayrımın net yapılması gerekir" ifadelerini kullandı.
Dijital Ekonomi ve Memur Hakları
Türkiye'de dijital içerik üreticiliği son yıllarda hızla büyüyen bir sektör haline geldi. Pandemi döneminde online eğitim, web seminerleri ve dijital yayıncılık ivme kazandı. Birçok kamu çalışanı, mesai saatleri dışında eğitim içerikleri, blog yazıları veya sanal mağazalar aracılığıyla ek gelir elde etmeye başladı. Bu durum, mevcut yasakların yeniden yorumlanmasını gündeme getirdi.
Uzmanlar, 657 sayılı Kanun'un 28. maddesinin 1960'lı yılların koşullarına göre yazıldığını, o dönemde dijital platformların olmadığını hatırlatıyor. Dolayısıyla yasağın kapsamının genişletilmesi yerine, çağın gereklerine uygun yeni düzenlemeler yapılması gerektiği savunuluyor.
Öte yandan, bazı hukukçular, memurların mesai dışında gelir getirici faaliyette bulunmasının zaten yasak olduğunu, dijital platformların bu yasağın dışında tutulamayacağını belirtiyor. Ancak bu yasağın uygulanmasında pratik zorluklar yaşanıyor; çünkü bir memurun sosyal medya paylaşımlarının ticari amaç taşıyıp taşımadığını tespit etmek kolay değil.
Kamu Personeli ve Dijital Haklar
Devlet Memurları Konfederasyonu, konuyu yargıya taşımayı ve gerekirse Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru yapmayı planlıyor. Cengiz, "Amacımız memurların haklarını korumak. Dijital çağda, bilgi üretimi ve paylaşımı engellenmemeli. Yasak yerine, etik kurallar ve şeffaflık esas alınmalı" diye konuştu.
Konfederasyon ayrıca, kamu personelinin dijital haklarına ilişkin bir rapor hazırlayarak ilgili kurumlara sunmayı hedefliyor. Raporda, dijital içerik üretiminin sınırlarının belirlenmesi, gelir elde etme durumunda vergilendirme ve etik ilkelerin yer alması öneriliyor.
Memur sendikaları, düzenlemenin tüm kamu çalışanlarını kapsayacak şekilde genişletilmesinden endişe ediyor. Özellikle üniversitelerde görev yapan akademisyenler, bilimsel makale ve kitap yazımının yasak kapsamına alınabileceği korkusunu taşıyor.
Değerlendirme
Türkiye'de kamu personelinin dijital faaliyetleri, 657 sayılı Kanun'un dar kalıpları içinde ele alınmaya çalışılıyor. Ancak dijital ekonominin gerçekleri, bu yasağın yeniden düşünülmesini zorunlu kılıyor. Memurların mesai dışında eğitim, sanat veya kişisel gelişim amaçlı dijital üretimleri yasaklamak yerine, bu faaliyetlerin ticari niteliğine göre ayrıştırılması ve şeffaf kurallara bağlanması daha akılcı bir yaklaşım olacaktır. Aksi halde, çağın gerisinde kalan düzenlemeler, kamu çalışanlarının motivasyonunu ve verimliliğini olumsuz etkileyebilir. Konunun yargıya taşınması ve yeni yasal düzenlemelerin gündeme gelmesi bekleniyor.
