Avrupa Birliği'nin (AB) uzun süredir hazırlık yaptığı Giriş/Çıkış Sistemi (EES), 1 Ocak 2024 tarihinde yürürlüğe giriyor. Sistem, Schengen bölgesine giriş ve çıkışlarda pasaport kontrol işlemlerini dijitalleştirmeyi ve sınır geçişlerini hızlandırmayı hedefliyor. Ancak uzmanlar, ilk etapta sistemin yoğunluk yaratabileceği ve vizesi olan yolcuların bile saatlerce kuyrukta bekleyebileceği uyarısında bulunuyor. EES, tüm Schengen ülkelerinde eş zamanlı olarak devreye girecek ve yeni sisteme geçiş sürecinde sınır kapılarında gecikmeler yaşanması bekleniyor.
EES Nedir, Ne Değişecek?
EES, AB'ye kısa süreli seyahat eden üçüncü ülke vatandaşlarının giriş-çıkış kayıtlarının elektronik ortamda tutulmasını sağlayan bir sistem. Yolcuların parmak izi ve yüz taraması gibi biyometrik verileri, ilk girişte alınarak sisteme kaydedilecek. Böylece her seferinde damga vurulmasına gerek kalmayacak ve kalış sürelerinin aşılması otomatik olarak tespit edilebilecek. Sistem, Schengen bölgesinde 90 günü aşan kalışları engellemeyi ve güvenliği artırmayı amaçlıyor. Ancak yeni teknolojinin sınır kapılarında kurulumu ve personelin eğitimi nedeniyle geçiş süreçleri ilk aşamada yavaşlayabilir.
AB yetkilileri, EES'nin uzun vadede büyük kolaylık sağlayacağını savunuyor. Fakat bazı ülkelerde sınır kapılarının altyapısının henüz hazır olmadığı belirtiliyor. Özellikle havaalanları ve kara sınırlarında yoğun saatlerde uzun kuyruklar oluşabilir. Yolcuların seyahat planlarını yaparken ekstra zaman ayırmaları öneriliyor.
Vizesi Olanlar da Etkilenecek
Yeni sistem, sadece vizesiz seyahat edenleri değil, Schengen vizesi olanları da kapsıyor. Vize sahibi yolcular da artık her girişte biyometrik veri vermek zorunda. İlk kayıt işlemi sırasında parmak izi ve yüz taraması yapılacak, bu da ekstra zaman alacak. Sonraki seyahatlerde ise sistem otomatik tanıma yaparak geçişi hızlandıracak. Ancak ilk geçişlerde yaşanacak yoğunluk, özellikle yaz aylarında tatilciler için kabusa dönüşebilir.
Türkiye'den Schengen bölgesine seyahat edenler için de durum farklı değil. Türk vatandaşları, vize alsalar bile EES kapsamında biyometrik kayıt yaptırmak zorunda. Bu da özellikle İstanbul, Ankara gibi büyük şehirlerden çıkış yapan yolcular için ek bekleme süreleri anlamına geliyor. Seyahat acenteleri, müşterilerini EES konusunda bilgilendirmeye başladı.
Sınır Kapılarında Yoğunluk Alarmı
AB'nin sınır koruma ajansı Frontex, EES'nin devreye girmesiyle birlikte bazı sınır kapılarında %30'a varan gecikmeler öngörüyor. Özellikle Bulgaristan, Yunanistan, İtalya ve İspanya gibi turistik ülkelerde yoğunluk yaşanabilir. Havaalanlarında self-servis kioskların kurulması planlanıyor ancak bunların tüm noktalara yerleştirilmesi zaman alacak. Kara sınırlarında ise mobil cihazlarla işlem yapılacak, fakat bu da ek personel ihtiyacı doğuracak.
Uzmanlar, yolcuların seyahatlerinden en az 3 saat önce havaalanında olmalarını tavsiye ediyor. Ayrıca, EES kapsamında verilerin 3 yıl saklanacağı ve bu süre zarfında sistemin tüm AB ülkeleri tarafından erişilebilir olacağı belirtiliyor. Kişisel verilerin korunması konusunda endişeler dile getirilse de AB, GDPR kurallarına uygun hareket edileceğini açıkladı.
Uzun Vadede Avantajlar
EES'nin asıl amacı, Schengen bölgesine yasa dışı girişleri ve kalış süresini aşanları tespit etmek. Sistem sayesinde sahte kimliklerle seyahat edenler veya vize ihlali yapanlar daha kolay yakalanabilecek. Ayrıca, damga vurma işleminin ortadan kalkmasıyla pasaportlarda sayfa israfı da önlenecek. Uzun vadede, düzenli seyahat edenler için geçişler daha hızlı olacak. Ancak geçiş döneminde sabırlı olunması gerekiyor.
Türkiye'den Schengen'e seyahat edenler için bir diğer önemli nokta da, EES'nin Türkiye'yi kapsamadığı, sadece Schengen ülkelerinde uygulanacağı. Yani Türkiye'ye giriş-çıkışlarda böyle bir sistem yok. Ancak Türk vatandaşları Schengen'e girerken bu sisteme tabi olacak. Bu da Türkiye'nin AB ile vize serbestisi müzakerelerinde EES uyumunu gündeme getirebilir.
Sonuç olarak, EES yarın itibarıyla hayata geçiyor. Vizesi olanlar dahil tüm yolcuların ekstra bekleme sürelerine hazırlıklı olması gerekiyor. Seyahat planlarınızı yaparken bu yeni dönemi göz önünde bulundurun.
