Adalet Bakanı Yılmaz Gürlek, vatandaşların yargı süreçleriyle ilgili şikayet ve taleplerini doğrudan iletebileceği “135 Alo Adalet” hattının bugün itibarıyla hizmet vermeye başladığını açıkladı. Uygulamanın ilk aşamada Ankara Batı, İzmir ve Kayseri adliyelerinde hayata geçirileceğini belirten Gürlek, özellikle 5 yılı aşan dava dosyalarının bu hat üzerinden öncelikli olarak ele alınacağını ifade etti. Yeni sistem, yargıya erişimi kolaylaştırmayı ve uzun süren davalarda mağduriyetlerin önüne geçmeyi hedefliyor.
Başvurular artık tek tuşla
Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamaya göre, “135 Alo Adalet” hattı, hafta içi her gün 08.30 ile 17.30 saatleri arasında aranabilecek. Vatandaşlar, hat üzerinden dava dosyalarının durumunu öğrenebilecek, duruşma tarihleri hakkında bilgi alabilecek, adli işlemlerle ilgili memnuniyetsizliklerini dile getirebilecek ve uzayan davaları için doğrudan çözüm talebinde bulunabilecek. Ayrıca, çağrı merkezine ulaşan talepler, ilgili adliyelerdeki birimlere anında iletilerek süreçlerin hızlandırılması sağlanacak.
Uygulama, ilk etapta üç pilot ilde başlayacak. Bakan Gürlek, yaptığı açıklamada, “Ankara Batı, İzmir ve Kayseri’de başlattığımız bu uygulama ile vatandaşlarımızın adalete erişimini daha da kolaylaştırmayı hedefliyoruz. Elde edilen sonuçlara göre uygulamayı kısa sürede ülke geneline yaygınlaştıracağız” dedi.
5 yılı aşan dosyalara öncelik
Hattın en önemli özelliklerinden biri, uzun süredir devam eden davalara öncelik verilmesi. 5 yılı aşkın süredir sonuçlanmamış dava dosyaları, “135 Alo Adalet” hattı üzerinden yapılan başvurularda özel bir komisyon tarafından incelenecek. Bu komisyon, dosyaların neden uzadığını araştıracak, eksiklikleri tespit edecek ve çözüm için ilgili mahkemelere tavsiyelerde bulunacak. Böylece yargının iş yükünün azaltılması ve davaların makul sürede tamamlanması hedefleniyor.
Yeni uygulama, yargı reformu paketinin bir parçası olarak görülüyor. Bakanlık yetkilileri, benzer çağrı merkezlerinin dünyada da örnekleri bulunduğunu, Türkiye’deki bu sistemle vatandaş odaklı adalet anlayışının güçlendirileceğini vurguluyor.
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın açıklamalarıyla örtüşüyor
Adalet Bakanlığı’nın bu adımı, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın geçtiğimiz günlerde yaptığı, “Yargıda reform çalışmalarımızı kararlılıkla sürdürüyoruz; vatandaşlarımızın mağduriyetlerini en aza indirecek adımlar atıyoruz” şeklindeki açıklamalarıyla örtüşüyor. Yeni hat, hükümetin yargı alanındaki reform vaatlerinin somut bir çıktısı olarak değerlendiriliyor.
Uzmanlardan ilk değerlendirmeler
Hukuk alanında çalışan bazı uzmanlar, uygulamanın vatandaşların yargıya güvenini artırabileceğini ancak asıl sorunun çözümü için mahkemelerin insan kaynağı ve altyapı ihtiyaçlarının karşılanması gerektiğini belirtiyor. Ankara Barosu avukatlarından Ayşe Yılmaz, “Bu tür iletişim kanalları önemli, ancak davaların uzamasının temel nedenleri arasında bilirkişi raporlarının geç gelmesi, duruşmaların sık sık ertelenmesi gibi yapısal sorunlar var. Telefon hattı bunları doğrudan çözemez” dedi.
Vatandaşların tepkisi olumlu
İlk günün sabah saatlerinden itibaren hattı arayan vatandaşlar, uygulamadan memnuniyetlerini dile getirdi. İzmir’de yaşayan ve 6 yıldır süren bir miras davası olan Hasan K., telefonla yaptığı görüşmede, “En azından bir yetkili doğrudan beni dinledi ve dosyamı öncelikli listeye aldıklarını söyledi. Bu bile içimde bir umut oluşturdu” ifadelerini kullandı.
Yargıda dijital dönüşüm
“135 Alo Adalet”, adalet sistemindeki dijital dönüşüm çabalarının da bir parçası. Daha önce Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) ile e-Devlet üzerinden dava takibi yapılabilirken, bu hat özellikle dijital platformları kullanmada zorluk çeken yaşlı ve engelli vatandaşlar için de önemli bir alternatif oluşturuyor. Bakan Gürlek, “Amacımız hiçbir vatandaşımızın adalet hizmetlerine erişimde zorluk yaşamamasıdır. Teknolojiyi kullananlar için de kullanamayanlar için de çözüm üretiyoruz” şeklinde konuştu.
Uygulamanın kapsamı önümüzdeki dönemde genişletilecek. İlk üç ilde alınan sonuçlar, diğer illere geçişin zamanlamasını belirleyecek. Bakanlık, hattın tanıtımı için kamu spotları ve yerel bilgilendirme toplantıları düzenleyecek.
Türkiye’de ortalama dava sürelerinin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarında sıklıkla “makul süre” ihlali kapsamında değerlendirildiği düşünüldüğünde, bu yeni mekanizmanın AİHM’ye yapılan bireysel başvuruların sayısını da azaltması bekleniyor. Böylece Türkiye’nin uluslararası yargı denetiminde karşılaştığı ihlal kararlarında bir düşüş görülebilir.
Uzayan davalar, hem bireysel mağduriyetlere yol açıyor hem de ülke ekonomisini olumsuz etkiliyor. Yargıtay’ın yıllık raporlarına göre, bazı ticari davaların 10 yılı aşkın süre devam ettiği biliniyor. Bu nedenle “Alo 135” uygulamasının, yalnızca bir iletişim kanalı olmanın ötesinde, yargıdaki iş yükünü azaltmaya yönelik köklü bir reformun habercisi olduğu ifade ediliyor.
Adalet Bakanlığı, hattın teknik altyapısını güçlendirmek ve çağrıları daha hızlı yanıtlamak için 200 kişilik özel bir ekip kurdu. Ekip, iki vardiya halinde çalışacak ve gelen çağrıları kayıt altına alarak dijital ortamda ilgili adliyelere ivedilikle aktaracak.
Önümüzdeki günlerde hattın kullanımıyla ilgili istatistiksel veriler kamuoyuyla paylaşılacak. Bu veriler, yargı reformunun etkinliğini ölçmek açısından büyük önem taşıyor. Hükümet, 2024 yılı adalet istatistiklerinde dava sürelerinde gözle görülür bir azalma hedefliyor.
Türkiye genelinde yaklaşık 15 milyon derdest dosyanın bulunduğu tahmin ediliyor. Bu rakam, yargı sistemi üzerindeki ağır yükü gözler önüne seriyor. Yıllardır tartışılan adli yıl açılış törenlerinde yetkililer, yargı reformunun sadece mevzuat değişiklikleriyle değil, aynı zamanda vatandaş odaklı uygulamalarla da desteklenmesi gerektiğini vurguluyordu. “Alo 135” uygulamasının, bu anlamda doğru bir başlangıç olduğu değerlendirmesi yapılıyor.
Son olarak, uygulamanın başarılı olması durumunda, benzer hatların diğer kamu hizmetleri için de hayata geçirilmesi planlanıyor. Bu kapsamda, Milli Eğitim Bakanlığı’nın “Alo 147” hattı gibi örnekler bulunuyor. Ancak adalet alanındaki bu yenilik, vatandaşın devletle doğrudan iletişim kurabilmesi açısından önemli bir dönüm noktası olarak kabul ediliyor.
Adalet Bakanı Gürlek, hattın tanıtımında yaptığı konuşmada, “Sözle değil, icraatla konuşan bir anlayışla çalışıyoruz. 'Alo 135', adalete erişimde yeni bir dönemin başlangıcıdır. Tüm vatandaşlarımızı bu hattı kullanmaya davet ediyorum” dedi.
