Avrupa Birliği'nin Copernicus İklim Değişikliği Servisi (C3S), 1940 yılından günümüze kadar olan meteorolojik verileri kapsayan dev bir dijital arşivi kullanıma sundu. 'ERA5' adı verilen yüksek çözünürlüklü veri seti sayesinde kullanıcılar, doğdukları gün ve saatteki hava durumunu detaylı olarak sorgulayabiliyor. Sistem, dünya genelinde saatlik bazda sıcaklık, nem, rüzgar hızı ve yağış miktarı gibi parametreleri sunuyor. Projenin Türkiye ayağında danışmanlık yapan Meteoroloji Uzmanı Prof. Dr. Orhan Şen, 'ERA5 veri seti, uydu, hava istasyonu ve balon gözlemlerinin birleştirilmesiyle oluşturuldu. 31 kilometrelik grid çözünürlüğü ile 37 seviyede atmosferi modelliyor' dedi.
Dijital Zaman Makinesi Nasıl Çalışıyor?
C3S'in geliştirdiği interaktif harita arayüzü, kullanıcıların tarih ve saat seçerek o anki hava durumunu görmesine olanak tanıyor. Örneğin, 1 Ocak 1980 saat 15.00'te İstanbul'da sıcaklık 8°C, rüzgar 15 km/saat ve nem %65 olarak kaydedilmiş. Sistem, başta Avrupa olmak üzere küresel verileri kapsıyor. Verilere erişim ücretsiz ve herkesin kullanımına açık. Proje, iklim değişikliği araştırmaları için de kritik öneme sahip; uzun dönemli sıcaklık anomalileri, kuraklık dönemleri ve aşırı hava olaylarının analizine imkan tanıyor.
Geçmişten Günümüze İklim Verileri
ERA5 veri seti, 1940'tan bugüne kadar kesintisiz saatlik veri sunan en kapsamlı arşiv olma özelliğini taşıyor. Önceki versiyon ERA-Interim'e göre çok daha yüksek çözünürlüklü ve daha fazla parametre içeriyor. Sistem özellikle iklim modellemeleri, yenilenebilir enerji sektörü ve tarım gibi alanlarda kullanılıyor. Kullanıcılar, belirledikleri konum ve zaman dilimine göre ortalama sıcaklık, maksimum-minimum sıcaklık, yağış miktarı, güneşlenme süresi ve rüzgar hızı gibi bilgilere ulaşabiliyor. Ayrıca veriler, grafikler ve haritalar halinde görselleştirilebiliyor.
Projenin magazin boyutu ise kullanıcıların duygusal bağ kurmasını sağlıyor. Doğum günü, evlilik yıldönümü veya özel anların hava durumunu öğrenmek isteyenler sisteme yoğun ilgi gösteriyor. Copernicus yetkilileri, 'İnsanlar kendi hikayelerini hava durumuyla ilişkilendirmekten hoşlanıyor. Bu proje, iklim verilerini kişisel bir deneyime dönüştürüyor' yorumunu yapıyor.
Türkiye'den de verilere erişim sağlanabiliyor. Örneğin, 29 Ekim 1923'te hava durumu sorgulanamasa da 1940 sonrası tüm tarihler için veri mevcut. Prof. Dr. Orhan Şen, 'Türkiye'de 1940'lı yıllardan itibaren düzenli meteoroloji kayıtları var. ERA5 veri seti bu kayıtlarla uyumlu ve güvenilir' diyerek sistemin doğruluğunu vurguluyor. Arşive erişim için Copernicus İklim Değişikliği Servisi'nin web sitesi ziyaret edilebilir. Veriler aynı zamanda akademik çalışmalar için de indirilebiliyor. Ancak uzmanlar, kişisel amaçlı sorgulamalar için site üzerindeki harita aracının yeterli olduğunu belirtiyor.
Dijital zaman makinesi, geçmişin hava durumunu öğrenmenin ötesinde, iklim değişikliğinin somut kanıtlarını da gözler önüne seriyor. 1940'tan bu yana küresel ortalama sıcaklık yaklaşık 1°C arttı. Son 10 yıl, kaydedilen en sıcak dönem oldu. Bu veriler, iklim politikalarının şekillenmesinde önemli bir rol oynuyor. Kullanıcıların nostaljik bir yolculuğa çıkmasına olanak tanıyan arşiv, aynı zamanda iklim bilincini artırmaya da katkı sağlıyor.
