Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde (DKC) ortaya çıkan yeni Ebola salgınının kontrol altına alınamadığını duyurarak küresel çapta en yüksek alarm seviyesi olan 'Kırmızı Kod' verdi. 2024 yılından bu yana ilk kez bu seviyede bir uyarı yapılırken, özellikle aşısı bulunmayan nadir 'Bundibugyo' varyantının neden olduğu salgının en az 11 ülkeyi tehdit ettiği belirtildi.
Bundibugyo varyantı neden bu kadar tehlikeli?
DSÖ'nün acil durum toplantısında açıkladığı verilere göre, Bundibugyo varyantı Ebola virüsünün en ölümcül türlerinden biri olarak biliniyor. Şu ana kadar geliştirilen aşılar bu varyanta karşı etkili değil. Virüsün kuluçka süresinin 2 ila 21 gün arasında değişmesi, taşıyıcıların semptom göstermeden seyahat edebilmesine olanak tanıyor. DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, 'Salgının merkez üssü olan Kuzey Kivu bölgesinde sağlık sistemleri çökmüş durumda. Virüsün komşu ülkelere sıçraması an meselesi' ifadelerini kullandı.
Hangi ülkeler risk altında?
DSÖ'nün yayımladığı risk haritasına göre, DKC'ye sınırı olan 9 ülke ve lojistik bağlantılar nedeniyle 2 ülke daha yüksek risk grubunda yer alıyor. Bunlar arasında Uganda, Ruanda, Burundi, Tanzanya, Güney Sudan, Orta Afrika Cumhuriyeti, Kongo Cumhuriyeti, Angola, Zambiya ile hava yolu bağlantısı nedeniyle Kenya ve Etiyopya bulunuyor. Özellikle Uganda-Rwanda sınırındaki yoğun insan hareketliliği, virüsün hızla yayılmasına zemin hazırlıyor.
Uluslararası müdahale ve kısıtlamalar
DSÖ, salgının yayılmasını önlemek amacıyla sınır kontrollerinin sıkılaştırılmasını, seyahat kısıtlamaları uygulanmasını ve acil durum fonlarının devreye sokulmasını tavsiye etti. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, konuyu acil gündem maddesi olarak ele alırken, Afrika Birliği de bölgeye tıbbi ekip ve ekipman sevkiyatına başladı. Ancak uzmanlar, mevcut sağlık altyapısının yetersizliği ve siyasi istikrarsızlığın müdahale çabalarını engelleyebileceği uyarısında bulunuyor.
Salgının ekonomik ve sosyal etkileri
Salgın, DKC'nin zaten kırılgan olan ekonomisi üzerinde ağır bir yük oluşturuyor. Bölgede madencilik ve tarım faaliyetleri durma noktasına gelirken, sınırların kapatılması ticaret akışını kesintiye uğrattı. Ayrıca, 2014-2016 Batı Afrika salgınında olduğu gibi, halk arasında bilgi kirliliği ve sağlık çalışanlarına yönelik saldırıların artmasından endişe ediliyor. DSÖ, toplum temelli sağlık ekipleri aracılığıyla güvenli cenaze uygulamaları ve temaslı takibi konusunda eğitim çalışmaları yürütüyor.
Küresel sağlık güvenliği açısından kritik bir eşikte bulunuyoruz. Bundibugyo varyantının kontrol altına alınamaması, yalnızca Afrika için değil, dünya genelinde sağlık sistemleri için büyük bir sınav olacak. Salgının yayılma hızı ve mevcut aşıların etkisizliği, uluslararası toplumun koordineli ve hızlı bir şekilde hareket etmesini zorunlu kılıyor. Aksi takdirde, tarih tekerrür edebilir.
