Yaz aylarının gelmesiyle birlikte artan sıcaklıklar, doğada daha fazla vakit geçirilmesine neden olurken, yılan, akrep ve kene gibi zehirli canlılarla karşılaşma riskini de beraberinde getiriyor. İstanbul Aile Hekimliği Derneği (İSTAHED) Bilim Komisyonu Üyesi Dr. Esra Nur Kapukaya, bu tür ısırıklarda halk arasında yaygın olarak başvurulan yanlış ilk yardım yöntemlerinin ölümcül sonuçlara yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
Yanlış ilk yardım yöntemleri öldürüyor
Dr. Kapukaya, yılan sokmalarında yaranın emilip tükürülmesi, turnike uygulanması, yaranın kesilmesi gibi geleneksel yöntemlerin kesinlikle yapılmaması gerektiğini vurguluyor. 'Yılan zehri lenfatik sistem yoluyla hızla yayılır. Yara üzerinde yapılan kesme, emme gibi girişimler enfeksiyon riskini artırır, zehrin daha hızlı yayılmasına neden olur. Turnike ise uzuv kaybına yol açabilir' diyor. Bunun yerine, kişinin sakinleştirilmesi, yara bölgesinin hareket ettirilmemesi ve en kısa sürede bir sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini belirtiyor.
Akrep sokmalarında yapılmaması gerekenler
Akrep sokmalarında da benzer hatalar yapıldığını ifade eden Dr. Kapukaya, 'Buz uygulamak, yarayı sıkmak veya emmek, ağızdan ilaç içmek gibi müdahaleler yapılmamalı. Soğuk uygulama zehrin yayılmasını hızlandırabilir, daraltıcı bandaj uygulaması ise kan dolaşımını bozar.' Özellikle çocuklarda ve yaşlılarda akrep sokması daha ağır seyredebileceği için, vakit kaybetmeden tıbbi yardım alınması hayati önem taşıyor.
Kene ısırmasında doğru müdahale
Kene ısırmalarında halk arasında kenenin üzerine çakmakla dokunmak, zeytinyağı dökmek gibi yöntemler yaygın olarak kullanılıyor. Dr. Kapukaya, bu uygulamaların kenenin kusmasına neden olarak kan yoluyla bulaşan hastalık riskini artırdığını söylüyor. 'Kene, cilde temas eder etmez ağız parçalarıyla cilde yapışır. Erken dönemde, tercihen cımbız veya kene çıkarma aparatıyla baş kısmından tutarak çekilmelidir. Sonrasında bölge dezenfekte edilmeli ve kişi Kırım Kongo Kanamalı Ateşi gibi hastalıklar açısından takip edilmelidir.'
Uzmanlardan uyarı: Acil servise başvurun
Dr. Kapukaya, bu tür zehirli hayvan ısırıklarında halk arasında yaygın olarak kullanılan 'bitkisel tedaviler', 'soğan sürmek' gibi yöntemlerin de zararlı olduğunu belirtiyor. 'Zehirli hayvan ısırıklarında yapılacak en doğru şey, panzehir uygulanabilecek bir sağlık kuruluşuna en kısa sürede başvurmaktır. Bilinçsiz müdahaleler, tedaviyi geciktirdiği gibi ölüm riskini de artırır.' İstanbul başta olmak üzere büyük şehirlerdeki acil servislerin, bu tür durumlar için gerekli panzehirleri bulundurduğunu ekliyor.
Yaz aylarında doğada vakit geçirirken koruyucu giysiler giymek, kapalı ayakkabı tercih etmek, otluk alanlarda dikkatli olmak gibi basit önlemler, bu tür olayların önüne geçilmesinde etkili oluyor. Uzmanlar, özellikle piknik ve kamp alanlarında yılan, akrep barınaklarına karşı çadırların kapalı tutulmasını, yiyeceklerin muhafaza edilmesini öneriyor.
