Yaz aylarının gelmesiyle birlikte doğada vakit geçirenlerin sayısı hızla artarken, kene tutunmasına bağlı Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) hastalığı riski de yeniden gündeme geldi. Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Dr. Dilara Akman, özellikle kırsal alanlarda yaşayanlar ve piknikçiler için hayati önem taşıyan 6 etkili korunma yöntemini sıraladı. Hastalığın erken dönemde tedavi edilmezse ölümcül olabileceğini vurgulayan Akman, basit önlemlerle riskin büyük ölçüde azaltılabileceğini belirtti.
KKKA hastalığı nedir ve nasıl bulaşır?
Kırım Kongo Kanamalı Ateşi, kene kaynaklı viral bir enfeksiyon hastalığıdır. Hastalığa neden olan virüs, enfekte kenelerin ısırmasıyla insanlara geçer. Ayrıca hayvanların kan, doku ve vücut sıvılarıyla temas da bulaşma yoludur. Kuluçka dönemi genellikle 1-3 gün olmakla birlikte 9 güne kadar uzayabilir. Belirtiler arasında yüksek ateş, baş ağrısı, kas ağrıları, bulantı, kusma ve ilerleyen vakalarda kanamalar yer alır. Türkiye'de en sık Karadeniz, İç Anadolu ve Doğu Anadolu bölgelerinde görülür. Dr. Akman, her yıl yaz aylarında vaka sayılarında artış yaşandığını ifade ediyor.
Keneden korunmanın 6 kritik yolu
Dr. Dilara Akman, kenelerden korunmak için şu 6 adımı öneriyor:
- 1. Uygun kıyafet seçimi: Açık renkli, uzun kollu giysiler ve pantolon paçalarını çorap içine sokmak, kenelerin fark edilmesini kolaylaştırır.
- 2. Kene kovucu kullanımı: Deriye veya giysilere uygulanan DEET, icaridin gibi etken maddeli spreyler etkilidir.
- 3. Vücut kontrolü: Doğadan dönüşte tüm vücut, özellikle koltuk altı, kasık, saçlı deri ve diz arkası gibi bölgeler dikkatle kontrol edilmelidir.
- 4. Yüksek riskli alanlardan uzak durma: Uzun otlaklar, çalılıklar ve hayvan barınakları kenelerin yoğun olduğu yerlerdir.
- 5. Kene çıkarma yöntemi: Kene fark edildiğinde asla ezilmemeli, bir cımbızla baş kısmından tutulup deriye dik açıyla çekilerek çıkarılmalıdır. Çıkarma sonrası bölge antiseptikle temizlenmelidir.
- 6. Sağlık kuruluşuna başvuru: Kene çıkarıldıktan sonra herhangi bir belirti olmasa bile 10 gün boyunca ateş takibi yapılmalı ve en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Yanlış bilgiler ve kene çıkarma hataları
Toplumda yaygın olarak bilinen kenenin üzerine sigara basmak, alkol dökmek, benzin sürmek gibi yöntemlerin kesinlikle yapılmaması gerektiğini belirten Dr. Akman, bu uygulamaların keneyi strese sokarak daha fazla virüs salgılamasına yol açtığını söylüyor. Ayrıca kene çıkarıldıktan sonra elde yara varsa veya çıplak elle dokunulursa virüsün deri yoluyla da bulaşabileceği unutulmamalıdır.
Hastalık hakkında bilinmesi gerekenler
KKKA, vakaların yüzde 5-30'unda ölümle sonuçlanabilen ciddi bir hastalıktır. Türkiye'de 2002 yılından bu yana bildirimi zorunlu hastalıklar arasındadır. Sağlık Bakanlığı verilerine göre her yıl ortalama 500-1000 vaka görülmekte ve bu vakaların yaklaşık 50'si ölümle sonuçlanmaktadır. Erken tanı ve destek tedavisi ile ölüm oranı düşürülebilir. Spesifik bir antiviral tedavisi olmamakla birlikte ribavirin ilacı bazı durumlarda kullanılmaktadır. Dr. Akman, hastalığın önlenmesinde bireysel tedbirlerin toplumsal farkındalıkla birleştiğinde etkili olduğunu vurguluyor.
Sonuç olarak, yaz aylarının keyfini çıkarırken sağlığımızı riske atmamak için bu basit ama etkili önlemleri almak hayati önem taşıyor. Özellikle kene yoğunluğunun yüksek olduğu bölgelerde yaşayanlar ve doğa aktivitelerine katılanlar, uyanık olmalı ve belirtiler konusunda bilinçli hareket etmelidir. Unutulmamalıdır ki, alınacak küçük tedbirler büyük sağlık sorunlarının önüne geçebilir.
