Yargıtay 9. Ceza Dairesi, Balıkesir'de bir vatandaşın satın aldığı villanın terasında tespit edilen imara aykırılık nedeniyle karşı karşıya kaldığı yüksek para cezası ve yıkım kararına ilişkin tartışmalara son noktayı koydu. Yüksek mahkeme, yapının bulunduğu taşınmazda imar barışından yararlanma imkanı olduğu gerekçesiyle yerel mahkemenin verdiği kararı bozdu. Karar, özellikle müstakil evlerde kapalı balkon, teras ve benzeri eklentilere sahip mülk sahipleri için emsal niteliği taşıyor.
Balıkesir'de Başlayan Hukuki Süreç
Olay, Balıkesir'in merkez ilçelerinden birinde yaşayan bir kişinin satın aldığı villada başladı. Yeni malik, evin teras kısmının kapalı olduğunu ve bu durumun imar mevzuatına aykırı olduğunu belirten bir ihbar üzerine belediye tarafından denetlendi. Denetim sonucunda, terasın izinsiz olarak kapalı alana dönüştürüldüğü tespit edilerek mülk sahibine idari para cezası kesildi ve terasın yıkılmasına karar verildi. Vatandaş, söz konusu yapının imar barışı kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini savunarak karara itiraz etti. Yerel mahkeme, yapılan itirazı reddedince dosya Yargıtay'a taşındı.
Yargıtay'ın Gerekçeli Kararı
Yargıtay 9. Ceza Dairesi, değerlendirmesinde temel olarak imar barışı düzenlemelerine dikkat çekti. Kararda, 3194 sayılı İmar Kanunu'na eklenen geçici maddeler ile belirlenen imar barışı sürecinde, yapıların ruhsata bağlanmasının mümkün olduğu vurgulandı. Yüksek mahkeme, taşınmaz malikinin yapı kayıt belgesi almak için başvuruda bulunma hakkının bulunduğu ve bu sürecin devam ettiği göz önüne alındığında, doğrudan yıkım kararı verilmesinin hukuka uygun olmadığına hükmetti. Ayrıca, kapalı balkon ve teras gibi eklentilerin ana yapının tamamlayıcı parçaları olduğu ve imar barışı kapsamında değerlendirilebileceği ifade edildi.
İmar Barışı Nedir ve Kimleri Kapsıyor?
İmar barışı, 2018 yılında çıkarılan bir düzenleme ile hayata geçirilmişti. Amaç, ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapıların belirli bir bedel karşılığında yasallaştırılmasını sağlamak ve imar affı olarak da bilinen bu süreçle milyonlarca yapının kayıt altına alınmasıydı. Uygulama kapsamında, konut, iş yeri, tarım ve hayvancılık yapıları gibi birçok yapı türü yer alıyor. Ancak, yapının bulunduğu bölgeye, yapı sınıfına ve aykırılığın niteliğine göre başvurular değerlendiriliyor. Bu kararla birlikte, müstakil evlerdeki kapalı balkon, teras, çatı katı düzenlemeleri gibi imara aykırı eklentilerin de imar barışı kapsamında değerlendirilebileceği netleşmiş oldu.
Mülk Sahipleri İçin Yol Haritası
Yargıtay'ın bu kararı, benzer durumda olan mülk sahipleri için bağlayıcı bir emsal oluşturuyor. İmar barışı başvurusu yapmamış veya başvurusu reddedilmiş vatandaşlar, yeni bir başvuru yapma hakkına sahip olabilecek. Uzmanlar, özellikle müstakil evlerde yaşayanların tapu ve imar durumlarını kontrol ettirmeleri, gerekirse belediyeye başvurarak yapı kayıt belgesi için süreci başlatmaları gerektiğini belirtiyor. Aynı zamanda, bu kararla birlikte belediyelerin imara aykırılık tespitlerinde daha dikkatli olması ve öncelikle imar barışı imkanını değerlendirmesi bekleniyor.
Kararın Olası Etkileri
Hukuk çevreleri, Yargıtay'ın bu kararının özellikle büyükşehirlerdeki imar sorunlarına yeni bir bakış açısı getirebileceğini ifade ediyor. Kapalı balkon ve teras gibi eklentilerin sıkça görüldüğü Türkiye'de, milyonlarca konutun benzer sorunlarla karşı karşıya olduğu tahmin ediliyor. Bu karar, hem vatandaşların mağduriyetini gidermeyi hem de imar düzenlemelerinin daha esnek uygulanmasını sağlayabilir. Öte yandan, bazı uzmanlar bu tür kararların kaçak yapılaşmayı teşvik edebileceği uyarısında da bulunuyor. Yapının ruhsata aykırı kısımlarının sonradan yasallaştırılabileceğini bilen bazı kişilerin, cezai yaptırımları göze alarak inşaat yapabileceği belirtiliyor.
Sonuç olarak, Yargıtay'ın bu kararı, imar barışının pratikteki uygulamasını genişleten ve mülk sahiplerine önemli bir hak tanıyan nitelikte. Kararın önümüzdeki günlerde benzer davalara emsal teşkil etmesi ve uygulamada birliği sağlaması bekleniyor.
