Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Farabi Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı Dr. Öğretim Üyesi Volkan Şahin, çocukların uyku düzeninin korunması için özellikle uyumadan önce ekran kullanımının sınırlandırılması gerektiğini belirtti. Şahin, ekran maruziyetinin çocuklarda uykuya dalma süresini uzattığını, uyku kalitesini düşürdüğünü ve gündüz davranış problemlerine yol açtığını vurguladı.
Ekran Işığı Melatonin Salgısını Baskılıyor
Dr. Şahin, ekranlardan yayılan mavi ışığın beynin uyku hormonu olarak bilinen melatonin salgısını baskıladığını ifade etti. Melatonin seviyesinin düşmesiyle çocukların uykuya geçişte zorlandığını, gece sık sık uyandığını ve sabahları yorgun kalktığını aktaran Şahin, bu durumun okul başarısını da olumsuz etkilediğini söyledi. Özellikle akıllı telefon, tablet ve bilgisayar gibi cihazların yatak odasında bulunmaması gerektiğini belirten Şahin, ebeveynlere yatmadan en az bir saat önce tüm ekranların kapatılmasını önerdi.
Yaşa Göre Ekran Süresi Sınırlandırılmalı
Çocukların yaşına uygun ekran süresi konusunda da uyarılarda bulunan Dr. Volkan Şahin, Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) önerilerine atıfta bulundu. DSÖ, 0-2 yaş arası çocukların ekranlardan tamamen uzak tutulmasını, 2-5 yaş arası çocukların günde en fazla bir saat, 6 yaş ve üzeri çocukların ise eğlence amaçlı ekran süresinin günde iki saati aşmamasını tavsiye ediyor. Şahin, bu sürelerin uyku öncesi dilimde kesinlikle kullanılmaması gerektiğini vurguladı. Ayrıca, ekran kullanımının yemek saatleri ve aile sohbetleri gibi önemli anlardan çalınmaması gerektiğini de sözlerine ekledi.
Uyku Rutini Oluşturmanın Önemi
Sağlıklı bir uyku düzeni için rutin oluşturmanın altını çizen Şahin, her akşam aynı saatte yatma ve aynı saatte kalkma alışkanlığının kazanılması gerektiğini belirtti. Yatmadan önce ılık bir duş almanın, kitap okumanın veya hafif müzik dinlemenin uykuya geçişi kolaylaştırdığını ifade eden Şahin, bu tür aktivitelerin ekran yerine tercih edilmesi gerektiğini söyledi. Ayrıca, yatak odasının karanlık, sessiz ve serin olması gerektiğini, oda sıcaklığının ideal olarak 18-22 derece arasında tutulmasının uyku kalitesini artırdığını aktardı.
Ebeveynlere Düşen Görevler
Ebeveynlerin de kendi ekran kullanımlarına dikkat etmesi gerektiğini belirten Dr. Şahin, çocukların ebeveynlerini model aldığını hatırlattı. Ailece ekransız zaman dilimleri oluşturmanın, akşam yemeklerinde ve uyku öncesinde telefonların bir kenara bırakılmasının önemine değindi. Şahin, “Çocuğunuzun sağlıklı uyku alışkanlığı kazanması için önce siz örnek olmalısınız. Ekranı kapatmak, birlikte kitap okumak veya sohbet etmek hem uyku kalitesini artırır hem de aile bağlarını güçlendirir.” dedi.
Uyku Sorunları Kalıcı Hale Gelebilir
Uzun süreli ekran maruziyetinin çocuklarda sadece uyku problemlerine değil, aynı zamanda dikkat eksikliği, hiperaktivite, anksiyete ve depresyon gibi ruhsal sorunlara da zemin hazırlayabileceğini belirten Şahin, bu tür durumlarda bir çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanına başvurulması gerektiğini söyledi. Erken müdahalenin önemine dikkat çeken Şahin, ailelerin bu konuda bilinçli olması gerektiğini vurguladı.
Sonuç olarak, çocukların sağlıklı gelişimi için ekran kullanımının sınırlandırılması ve uyku düzeninin korunması büyük önem taşıyor. Dr. Volkan Şahin’in uyarıları, ebeveynlere yol gösterici nitelikte. Uzmanlar, teknolojinin bilinçli kullanımıyla çocukların hem fiziksel hem de ruhsal sağlığının korunabileceğini belirtiyor.
