Halsizlik, çabuk yorulma ve nefes darlığı gibi şikayetlerle kendini gösteren kansızlık (anemi), toplumda sıklıkla demir eksikliğine bağlansa da uzmanlar bu durumun altında çok daha ciddi hastalıkların yatabileceği konusunda uyarıyor. Hematoloji Uzmanı Dr. Sertaç Durusoy, özellikle erkeklerde, menopoz sonrası kadınlarda ve ileri yaştaki bireylerde görülen kansızlığın mide-bağırsak sistemi kanserleri gibi önemli sağlık sorunlarının ilk işareti olabileceğini vurguluyor. Uzman, her kansızlık vakasının demir eksikliği olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, doğru tanı için kapsamlı bir incelemenin şart olduğunu ifade ediyor.
Kansızlık Türleri ve Demir Eksikliği Ayrımı
Anemi, kandaki kırmızı kan hücrelerinin ya da hemoglobin miktarının normalin altına düşmesiyle ortaya çıkan bir durumdur. En yaygın türü demir eksikliği anemisi olsa da, B12 vitamini eksikliği, folik asit eksikliği, kronik hastalıklar veya kemik iliği sorunları da kansızlığa neden olabilir. Dr. Durusoy, bu ayrımın yapılabilmesi için detaylı kan testleri ve gerekirse kemik iliği biyopsisi gibi ileri tetkiklerin yapılması gerektiğini belirtiyor. Özellikle demir eksikliğine bağlı olmayan anemilerde, altta yatan hastalığın tedavi edilmesi öncelik kazanıyor.
Erkeklerde ve Menopoz Sonrası Kadınlarda Kansızlık Alarmı
Uzman, kansızlığın sadece genç kadınlarda ya da yetersiz beslenen bireylerde görüleceği yönündeki yaygın inanışın yanlış olduğunu söylüyor. Özellikle erkeklerde, menopoz sonrası kadınlarda ve 50 yaş üzerindeki kişilerde ortaya çıkan demir eksikliği anemisinin, sindirim sistemi kanamalarına işaret edebileceğini belirtiyor. Mide ülseri, polip, inflamatuvar bağırsak hastalığı veya kolon kanseri gibi durumlar, kronik kan kaybına yol açarak kansızlık tablosu oluşturabiliyor. Bu nedenle, bu gruptaki hastalarda mutlaka endoskopi ve kolonoskopi gibi ileri tetkiklerin yapılması gerektiğini vurguluyor.
Belirtiler ve Doğru Tanı Süreci
Kansızlığın yaygın belirtileri arasında sürekli yorgunluk, soluk cilt, baş dönmesi, kalp çarpıntısı, nefes darlığı ve soğuk eller-ayaklar yer alıyor. Dr. Durusoy, bu şikayetlerin sürekli hale gelmesi durumunda mutlaka bir hekime başvurulması gerektiğini ifade ediyor. Tanı sürecinde önce tam kan sayımı, ardından demir, ferritin, B12 ve folat düzeylerine bakılıyor. Eğer demir eksikliği saptanır ve nedeni belirlenemezse, özellikle risk grubundaki hastalarda gastrointestinal sistemin görüntülenmesi öneriliyor. Ayrıca kronik hastalık anemisi, böbrek yetmezliği veya romatolojik durumlar da ayırıcı tanıda düşünülmeli.
Uzman Görüşü: Hasta ve Hekim İşbirliği Şart
Sağlık otoriteleri, kansızlık da dahil olmak üzere her türlü sağlık sorununda erken teşhisin hayat kurtardığı konusunda hemfikir. Dr. Durusoy'un uyarıları, toplumda yaygın bir şekilde 'kansızlık = demir eksikliği' olarak algılanan durumun aslında çok daha kapsamlı değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Hastaların mevcut şikayetlerini hekimle paylaşması ve hekimin de bu şikayetleri ciddiye alarak gerekli tetkikleri yönlendirmesi, olası bir kanserin erken evrede yakalanmasına olanak tanıyabilir. Sağlık politikalarının, kansızlık tarama programlarını ve farkındalık çalışmalarını artırması da bu noktada önem taşıyor.
