Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan 2024 Türkiye Sağlık Araştırması sonuçlarına göre ülkedeki obez bireylerin oranı geçen yıl yüzde 21,8 olarak kaydedildi. Araştırma, 15 yaş ve üzeri bireylerde obezite oranının 2022'de yüzde 20,2 iken 2024'te 1,6 puan artış gösterdiğini ortaya koydu. Kadınlarda obezite oranı yüzde 25,6'ya yükselirken erkeklerde bu oran yüzde 17,8 olarak hesaplandı. Çalışma sağlık politikalarının şekillendirilmesinde kritik veriler sunuyor.
Obezite oranları cinsiyet ve yaşa göre değişiyor
Obezite Prevalansı'na göre en yüksek obezite oranı 55-64 yaş grubunda görüldü. Bu yaş aralığında kadınların yüzde 40,2'si erkeklerin ise yüzde 24,8'i obez olarak sınıflandırıldı. Genç nüfusta oranlar daha düşük seyrediyor ancak 25-34 yaş aralığında son iki yılda belirgin bir artış kaydedildi. Araştırma ayrıca eğitim seviyesi düştükçe obezite riskinin arttığına işaret ediyor. İlkokul mezunlarında obezite oranı yüzde 28,4 iken yükseköğretim mezunlarında bu oran yüzde 14,2'ye geriliyor.
Bölgesel farklılıklar ve sağlık üzerindeki etkileri
Bölgesel verilere göre obezite en yaygın olarak Karadeniz Bölgesi'nde (yüzde 24,9) görülürken en düşük oran Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde (yüzde 17,5) kaydedildi. Kentsel ve kırsal alanlar arasında anlamlı bir fark bulunmadı. Obezite; diyabet, kalp hastalıkları, hipertansiyon ve bazı kanser türleri gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açıyor. Türkiye Sağlık Bakanlığı verilerine göre obeziteyle ilişkili hastalıkların tedavi maliyeti sağlık bütçesinin önemli bir kısmını oluşturuyor.
Obeziteyle mücadelede farkındalık ve erken müdahale ön planda
Sağlık Bakanlığı obeziteyle mücadele kapsamında toplum tabanlı fiziksel aktivite programlarını yaygınlaştırıyor. Beslenme alışkanlıklarının iyileştirilmesi için okullarda sağlıklı yemek programları uygulanıyor. Aile hekimliklerinde obezite taramaları ücretsiz yapılırken vücut kitle indeksi yüksek olan bireylere diyetisyen desteği sağlanıyor. Dünya Sağlık Örgütü obezitenin küresel bir salgın haline geldiğini ve 2030 yılına kadar dünya nüfusunun yüzde 30'unun obez olabileceğini tahmin ediyor. Türkiye'deki artış oranı küresel trendlerle uyumlu seyrediyor.
Uzmanlar uyarıyor: Hareketsiz yaşam tarzı ve işlenmiş gıda tüketimi artıyor
Uzmanlar obezitedeki artışın arkasında hareketsiz yaşam, işlenmiş gıda tüketiminin yaygınlaşması, şekerli içeceklerin fazla tüketilmesi ve porsiyon büyüklüklerinin artması gibi faktörlerin bulunduğunu belirtiyor. Pandemi sonrası evden çalışma alışkanlıkları ve dijital bağımlılık fiziksel aktivite düzeyini daha da düşürdü. Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği obezite tedavisinde erken müdahalenin önemine dikkat çekiyor ve kilo yönetimi programlarının yaygınlaştırılmasını öneriyor.
Türkiye genelinde obezite oranının artış eğiliminde olduğu göz önüne alındığında, sağlık politikalarının yanı sıra bireysel düzeyde farkındalığın artırılması, sağlıklı yaşam alışkanlıklarının teşvik edilmesi gerekiyor. Obeziteyle mücadele sadece tıbbi bir sorun değil aynı zamanda sosyal, ekonomik ve çevresel boyutları olan bir kamu sağlığı meselesidir. Veriler, önleyici tedbirlerin güçlendirilmesi gerektiğini bir kez daha ortaya koyuyor.
