Türk Toraks Derneği, akciğer nakli bekleyen hasta sayısının 200'e ulaştığını, ancak 2025 yılında yalnızca 21 kişiye nakil yapılabildiğini duyurdu. Dernek adına konuşan Doç. Dr. Mustafa Vayvada, uygun donöre erişimdeki zorluğa dikkat çekerek, nakil bekleyen hastaların büyük bir kısmının organ bağışı yetersizliği nedeniyle hayatını kaybettiğini belirtti.
Akciğer naklinde donör krizi büyüyor
Doç. Dr. Mustafa Vayvada, akciğer naklinin en kritik aşamalarından birinin uygun donör bulmak olduğunu ifade etti. Vayvada, "2025 yılında sadece 21 hastaya akciğer nakli yapılabildi. Oysa bekleme listesinde 200 hasta var. Bu hastaların birçoğu bekleme sırasında hayatını kaybediyor" dedi. Uygun donör sayısının az olması, akciğer naklinde başarı oranını düşüren en önemli faktörler arasında yer alıyor.
Türkiye'de organ bağışı oranlarının düşük olması, akciğer naklinde bekleyen hastaların sayısının artmasına neden oluyor. Vayvada, "Organ bağışı konusunda toplumsal farkındalık artırılmalı. Aksi takdirde nakil bekleyen hastaların sayısı daha da yükselecek" şeklinde konuştu.
Akciğer naklinde başarı oranları
Akciğer nakli, son dönem akciğer yetmezliği olan hastalar için hayat kurtarıcı bir tedavi yöntemi. Nakil sonrası bir yıllık sağkalım oranı %80'in üzerinde seyrederken, beş yıllık sağkalım oranı %50-60 arasında değişiyor. Ancak nakil yapılamayan hastaların yaşam süresi oldukça kısalıyor. Doç. Dr. Vayvada, "Nakil olmayı bekleyen hastalar, solunum cihazına bağlı olarak yaşamak zorunda kalıyor. Bu da yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürüyor" dedi.
Akciğer naklinde en büyük sorunlardan biri de organın uygunluğu. Vayvada, "Akciğer nakli için donörün akciğerlerinin sağlıklı olması gerekiyor. Akciğerler sigara, enfeksiyon gibi nedenlerle hasar görmüşse nakil mümkün olmuyor. Bu nedenle uygun donör bulmak daha da zorlaşıyor" ifadelerini kullandı.
Organ bağışı kampanyaları yetersiz kalıyor
Türk Toraks Derneği, organ bağışı konusunda kamu spotları ve eğitim programları düzenlemeye devam ediyor. Ancak dernek yetkilileri, bu çalışmaların yeterli olmadığını, daha kapsamlı bir farkındalık kampanyasına ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor. Vayvada, "Organ bağışı bir vefa borcudur. Herkes bu bilinçle hareket etmeli" diye konuştu.
Sağlık Bakanlığı verilerine göre, Türkiye'de organ bağışı oranı milyon nüfus başına 8 civarında. Bu oran, Avrupa ülkelerinin oldukça gerisinde. Uzmanlar, organ bağışı konusunda dini ve kültürel önyargıların yıkılması gerektiğini vurguluyor.
Akciğer nakli bekleyen hastaların umudu ise canlı vericili nakil yöntemlerinde. Canlı vericiden akciğer nakli, nadir de olsa yapılabiliyor. Ancak bu yöntemde de vericinin risk altında olması nedeniyle sık tercih edilmiyor. Vayvada, "Canlı vericili nakil, gelişmiş merkezlerde uygulanabiliyor. Ancak kadavra bağışının artması en ideal çözüm" dedi.
Değerlendirme
Akciğer naklindeki sıra, Türkiye'de organ bağışı konusundaki yapısal sorunların bir yansıması. 200 hastanın sıra beklemesi, yakın zamanda bir çözüm bulunamazsa bu sayının daha da artacağını gösteriyor. Sağlık politikaları sadece tedavi değil, koruyucu hekimlik ve organ bağışı kampanyalarını da kapsamalı. Toplumun her kesimi organ bağışının önemi konusunda bilinçlendirilmeli.
