Türkiye'nin somon ihracatı, bu yılın ilk altı ayında 201 milyon 849 bin 494 dolara ulaştı. Karadeniz'deki kafeslerde yetiştirilen Türk somonu, ocak-haziran döneminde 30 farklı ülkede alıcı buldu. Sektör temsilcileri, talebin artarak devam ettiğini belirtiyor.
İhracat rakamları ve hedef pazarlar
Doğu Karadeniz İhracatçılar Birliği verilerine göre, Türk somonu en çok Rusya, Japonya, ABD, Almanya ve Hollanda'ya ihraç edildi. Rusya'ya yapılan ihracat 60 milyon doları aşarken, Japonya 35 milyon dolarla ikinci sırada yer aldı. ABD'ye ihracat ise 28 milyon dolar olarak gerçekleşti.
Avrupa Birliği ülkelerine yönelik ihracat, toplamın yüzde 25'ini oluşturdu. Hollanda, Almanya ve Fransa başta olmak üzere AB ülkelerine 50 milyon dolarlık somon gönderildi. Uzak Doğu pazarında ise Japonya'nın yanı sıra Güney Kore ve Çin'e de ihracat yapıldı.
Üretim kapasitesi ve sürdürülebilirlik
Türkiye'de somon üretimi ağırlıklı olarak Trabzon, Rize, Artvin ve Ordu açıklarında yapılıyor. Toplam kafes sayısı 800'ü geçerken, yıllık üretim kapasitesi 150 bin tona ulaştı. Sektör, Su Ürünleri Yetiştiricileri Üretici Merkez Birliği öncülüğünde sürdürülebilir üretim standartlarını benimsemiş durumda.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın denetimlerinde, kafeslerin deniz ekosistemine etkisi düzenli olarak izleniyor. Üreticiler, yemde yabani balık unu kullanımını azaltarak alternatif protein kaynaklarına yöneliyor.
Türk somonu, Uluslararası Akvakültür Sertifikasyon Konseyi'nden (ASC) sertifika alan ilk Türk balığı unvanını taşıyor. Bu sertifika, ihracat pazarlarında önemli bir avantaj sağlıyor.
Teşvikler ve gelecek hedefleri
Tarım ve Orman Bakanlığı, su ürünleri yetiştiriciliğine yönelik teşvikleri artırdı. Sektörde kullanılan yem ve ekipmanlarda gümrük vergisi muafiyeti sağlanırken, üretim tesislerine hibe destekleri verildi. 2024 sonuna kadar ihracat hedefi 450 milyon dolar olarak belirlendi.
Sektör yetkilileri, Orta Doğu ve Afrika pazarlarına açılmayı planlıyor. Özellikle Körfez ülkelerinde somon tüketiminin artmasıyla birlikte, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'ne ihracatın önümüzdeki dönemde hızlanması bekleniyor.
Türk somonunun kilogram fiyatı ortalama 4,5 dolar civarında seyrediyor. Norveç ve Şili gibi büyük üreticilerle rekabet edebilmek için kalite ve lojistik avantajlar ön plana çıkarılıyor. Karadeniz'deki soğuk su koşulları, balığın lezzet ve doku kalitesini artıran önemli bir faktör olarak değerlendiriliyor.
Sonuç olarak, Türk somonu ihracatındaki bu başarı, ülkenin su ürünleri yetiştiriciliğinde geldiği noktayı göstermektedir. Sürdürülebilir üretim ve hedef pazarlardaki çeşitlenme sayesinde sektörün orta vadede 1 milyar dolar ihracata ulaşması öngörülmektedir.
