Türk Tabipleri Birliği (TTB), Sağlık Bakanlığı'nın hekimlerin mesai içi hizmet puanı ve teşvik ek ödemelerini etkileyen “bireysel hedef katsayısı” uygulamasına ilişkin kararlarının iptali istemiyle Danıştay'da dava açtı. TTB, uygulamanın hekimleri hedef tutturma baskısına mahkum ettiğini ve sağlık hizmetinin niteliğini bozduğunu savunuyor. Dava, Sağlık Bakanlığı'nın 2023 yılında yürürlüğe koyduğu yönetmelik değişikliğine dayanıyor.
TTB: “Hekimler Hasta Seçmeye Zorlanıyor”
TTB, dava dilekçesinde bireysel hedef katsayısı uygulamasının hekimlerin performansını doğrudan maddi kazanca bağladığını, bunun da hasta seçme, gereksiz tetkik isteme ve mesai dışına yönlendirme gibi etik dışı davranışlara yol açtığını belirtti. Birliğe göre, hekimlerin bir kısmı hedef tutturamama endişesiyle daha fazla hasta bakmak için kısa süre ayırıyor, bu da teşhis ve tedavi kalitesini düşürüyor.
TTB, uygulamanın aynı zamanda hekimler arasında rekabeti artırarak ekip çalışmasını zedelediğini, konsültasyon ve sevk süreçlerini olumsuz etkilediğini öne sürüyor. Dava dilekçesinde, “Hekimler, mesleki bilgi ve deneyimlerini hastanın yararına kullanmak yerine sayısal hedeflere ulaşmaya çalışır hale getirilmiştir” ifadesi yer alıyor.
Sağlık Bakanlığı'nın Savunması
Sağlık Bakanlığı ise düzenlemenin verimliliği artırmak, gereksiz tetkik ve ilaç kullanımını azaltmak, hastaneler arası iş yükü dengesini sağlamak amacıyla getirildiğini savunuyor. Bakanlık yetkilileri, hedef katsayısının hekimlerin maaşlarında kesintiye yol açmadığını, yalnızca ek ödemelerde farklılık yarattığını belirtiyor. Ancak TTB, uygulamanın pratikte hekimlerin gelirini düşürdüğünü ve psikolojik baskı oluşturduğunu iddia ediyor.
Dava, idari yargıda ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'da görülecek. TTB, yürütmenin durdurulması talebinde de bulundu. Danıştay'ın önümüzdeki aylarda karar vermesi bekleniyor.
Hekimlerin Tepkisi ve Sendikal Süreç
TTB'nin dava açma kararı, sağlık emekçilerinin uzun süredir dile getirdiği tepkilerin hukuki boyuta taşınması anlamına geliyor. Son aylarda bazı hastanelerde hekimler, hedef katsayısı nedeniyle ek ödemelerinde düşüş yaşadıklarını belirterek eylem yapmıştı. TTB Merkez Konseyi, “Hekimlerin mesleki bağımsızlığı ve hastaların sağlığı, sayısal hedeflere feda edilemez” açıklamasında bulundu.
Sağlık Bakanlığı'nın uygulamayı geri çekmemesi halinde, TTB'nin yargı sürecinin yanı sıra alan eylemlerini sürdüreceği belirtiliyor. Konuyla ilgili olarak Sağlık Bakanlığı'ndan henüz resmi bir açıklama yapılmadı.
Uzman Görüşü: Performans Sistemi Sağlığı Bozuyor
Sağlık politikaları uzmanları, performansa dayalı ek ödeme sistemlerinin dünya genelinde tartışmalı olduğunu hatırlatıyor. Bazı ülkelerde benzer uygulamaların hasta memnuniyetini ve klinik sonuçları olumsuz etkilediği için terk edildiği biliniyor. Türkiye'de 2000'li yıllardan bu yana çeşitli biçimlerde uygulanan performans sistemi, hekimlerin iş yükünü artırırken, hasta-hekim ilişkisini metalaştırdığı eleştirileriyle gündemde.
TTB'nin Danıştay başvurusu, sağlıkta dönüşüm programının en tartışmalı ayaklarından birini yargı önüne taşıyor. Dava sonucu, yalnızca hekimlerin ek ödemelerini değil, sağlık hizmetinin sunum biçimini de etkileyebilir. Danıştay'ın vereceği karar, idarenin benzer düzenlemeleri için de emsal teşkil edecek.
