ABD Başkanı Donald Trump, Ukrayna'daki savaşı sonlandırmak amacıyla diplomasi trafiğini hızlandırdı. Geçtiğimiz hafta Rusya'ya yönelik yaptırımları kısmen kaldıran Trump, iki taraf nezdinde yoğun bir diplomatik mesai yürütüyor. Ukrayna'ya "Anlaşmanın zamanı geldi" mesajı veren Trump, özel temsilcisi Steve Witkoff'u yeni barış teklifini sunmak üzere St. Petersburg'a gönderdi. Witkoff'un ziyareti, savaşın başından bu yana ABD'nin Rusya'ya yönelik en üst düzey doğrudan temas girişimi olarak öne çıkıyor.
Yaptırımların kısmen kaldırılması ve diplomasi trafiği
Trump yönetimi, geçtiğimiz hafta Rusya'ya uygulanan yaptırımların bir kısmını kaldırdı. Bu adım, Moskova'ya yönelik sert politikalardan yumuşamaya geçiş sinyali olarak yorumlandı. Kararın ardından Beyaz Saray, Ukrayna ve Rusya arasında mekik diplomasisi başlattı. Trump, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile yaptığı görüşmede, "Anlaşmanın zamanı geldi. Bu savaşı bitirmeliyiz" ifadelerini kullandı. Öte yandan Witkoff, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e sunulmak üzere hazırlanan yeni barış teklifini görüşmek üzere St. Petersburg'a hareket etti. Witkoff'un ziyareti sırasında ateşkesin şartları, toprak bütünlüğü ve güvenlik garantileri gibi kritik başlıkların ele alınması bekleniyor.
Zelenskiy'den temkinli yaklaşım
Ukrayna tarafı, ABD'nin barış çağrısına temkinli yaklaşıyor. Zelenskiy, yaptığı açıklamada müzakerelere açık olduklarını ancak ülkenin toprak bütünlüğünden taviz verilmeyeceğini vurguladı. Ukrayna lideri, "Adil bir barış istiyoruz. Ancak bu, egemenliğimizin ve topraklarımızın korunmasıyla mümkün olabilir" dedi. Kiev yönetimi, Rusya'nın son dönemde artan saldırılarını da gündeme getirerek, Moskova'nın barış konusunda samimi olup olmadığını sorguluyor.
Rusya'nın pozisyonu ve olası tavizler
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise batılı ülkelerin yaptırımları kaldırmasını olumlu karşılamakla birlikte, barış görüşmelerinde Kırım'ın statüsü ve Donbas bölgesinin özerkliği gibi konularda ısrarcı. Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, Witkoff'un ziyaretini "yapıcı bir diyalog başlangıcı" olarak nitelendirdi ancak detay vermedi. Rusya, son haftalarda cephe hattında ilerleyişini sürdürerek müzakere masasındaki elini güçlendirmeye çalışıyor.
Uluslararası tepkiler ve beklentiler
Avrupa Birliği ve NATO müttefikleri, ABD'nin tek taraflı yaptırım hafifletmesinden rahatsız. Almanya Şansölyesi Olaf Scholz, "Yaptırımların kaldırılması, Rusya'nın saldırganlığını ödüllendirmemeli" uyarısında bulundu. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise barış görüşmelerinin Ukrayna'nın katılımıyla şeffaf yürütülmesi gerektiğini söyledi. Türkiye, arabuluculuk rolüne vurgu yaparak, İstanbul'da yeni bir müzakere turu düzenlenebileceğini duyurdu.
Uzmanlar, Witkoff'un St. Petersburg ziyaretini savaşın gidişatı açısından kritik bir eşik olarak değerlendiriyor. Ancak taraflar arasındaki derin güvensizlik ve sahadaki askeri gerçekler, kapsamlı bir barış anlaşmasının kısa vadede zor olduğunu gösteriyor. Trump'ın seçim vaadi olan "savaşı bitirme" söylemi, Ukrayna ve Rusya'nın ön koşulları nedeniyle karmaşık bir hal almış durumda. Önümüzdeki günlerde Witkoff'un Moskova dönüşü ve ardından yapılacak açıklamalar, diplomasi trafiğinin seyrini belirleyecek.
Bu süreçte Türkiye'nin rolü de dikkat çekiyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, hem Putin hem de Zelenskiy ile yaptığı telefon görüşmelerinde barış çağrısını yineledi. Ankara, tahıl koridoru anlaşmasındaki deneyimini barış müzakerelerine taşımayı hedefliyor. Ancak ABD'nin yaptırımları kaldırma hamlesi, Avrupa başkentlerinde olduğu gibi Ankara'da da temkinli bir memnuniyetle karşılandı. Zira Rusya'ya yönelik yaptırımların hafifletilmesi, Ukrayna'ya verilen desteğin azalması endişesini beraberinde getiriyor.
Sonuç olarak, Trump'ın başlattığı diplomasi atağı, savaşın seyrini değiştirebilecek potansiyele sahip. Ancak tarafların maksimalist talepleri ve sahadaki katı gerçekler, barışın yakın olmadığını gösteriyor. Witkoff'un St. Petersburg ziyareti, bu çıkmazı aşmak için bir fırsat olarak görülse de, somut adımların atılması için öncelikle güven inşa edilmesi gerekiyor.
