ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yürütülen nükleer müzakerelerin ikinci aşamaya geçtiğini açıkladı. Trump, yaptığı kısa açıklamada, "İran anlaşması ikinci aşamaya geçti. Görüşmeler olumlu ilerliyor. Ayrıntılar geliyor" ifadelerini kullandı. Öte yandan İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf'ın, ABD ile varılan mutabakatın imza törenine katılacağı bildirildi.
Trump'tan kısa ama kritik açıklama
Beyaz Saray'da düzenlenen basın toplantısında konuşan Trump, İran müzakerelerinde gelinen son aşamayı değerlendirdi. Başkan, "Uzun süredir devam eden görüşmeler nihayet olumlu bir noktaya geldi. İkinci aşamaya geçmek, artık mutabakatın ana hatlarının belirlendiği anlamına geliyor" dedi. Trump, anlaşmanın detayları hakkında ise henüz bilgi paylaşmadı, ancak önümüzdeki günlerde kapsamlı bir açıklama yapılacağını belirtti.
İran cephesinde hazırlıklar sürüyor
İran medyasına yansıyan haberlere göre, Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD ile varılan mutabakatın imza törenine katılmak üzere hazırlıklara başladı. Kalibaf'ın, İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi ile koordineli olarak çalıştığı ve anlaşmanın parlamentodan geçmesi için gerekli adımları attığı belirtiliyor. İran Dışişleri Bakanlığı da yaptığı yazılı açıklamada, müzakerelerin olumlu bir atmosferde ilerlediğini ve tarafların karşılıklı güven inşa etmeye odaklandığını duyurdu.
Anlaşmanın kapsamı ne?
Edinilen bilgiye göre, ikinci aşamaya geçen anlaşma, İran'ın nükleer faaliyetlerinin sınırlandırılması, uranyum zenginleştirme kapasitesinin denetlenmesi ve ekonomik yaptırımların kademeli olarak kaldırılması gibi maddeleri içeriyor. Ayrıca bölgesel istikrar ve terörle mücadele konularında da iş birliği mekanizmalarının oluşturulması planlanıyor. Uzmanlar, anlaşmanın bu aşamada tam metninin henüz kamuoyuyla paylaşılmadığını, ancak ön mutabakatın sağlandığını tahmin ediyor.
Uluslararası toplumdan ilk tepkiler
ABD ve İran arasındaki mutabakatın ikinci aşamaya geçmesi, uluslararası kamuoyunda da yankı uyandırdı. Birleşmiş Milletler Sözcüsü, yaptığı kısa açıklamada, "Taraflar arasındaki diyalog memnuniyet verici. Umuyoruz ki nihai bir anlaşmaya varılır" dedi. Avrupa Birliği Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi ise, AB'nin bu süreci yakından takip ettiğini ve tarafları teşvik etmeye devam edeceğini belirtti.
Geçmişten bugüne İran nükleer müzakereleri
İran'ın nükleer programı, 2000'li yılların başından bu yana uluslararası toplumun gündeminde. 2015 yılında imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı (KOEP) olarak bilinen anlaşma, ABD'nin 2018'de tek taraflı olarak çekilmesiyle askıya alınmıştı. Trump'ın ikinci döneminde yeniden başlatılan müzakereler, dolaylı görüşmeler ve çok taraflı toplantılarla yürütülüyor. Anlaşmanın bu kez daha kapsamlı olması ve bölgesel güvenlik unsurlarını da içermesi bekleniyor.
Bağımsız değerlendirme
Trump’ın “ikinci aşama” açıklaması, müzakerelerin artık teknik detaylara geçildiği anlamına geliyor. İran Meclis Başkanı'nın imza törenine katılacak olması, Tahran'ın anlaşmaya siyasi üst düzeyde sahip çıktığını gösteriyor. Ancak anlaşmanın nihai şekli ve uygulanabilirliği, önümüzdeki haftalarda yapılacak görüşmelere bağlı. Uzun vadede bölgesel dengeleri etkileme potansiyeli yüksek olan bu gelişme, küresel enerji piyasaları ve Orta Doğu güvenliği açısından da yakından takip edilmeli.
