TRT 1'de yayınlanan 'Mehmed: Fetihler Sultanı' dizisi, tarihsel bir hata nedeniyle mahkemelik oldu. Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde yaşayan Uygur Türkü Mahmut Yakup, dizinin 66. bölümünde tespit ettiği 'hatalı tarih yazımı' nedeniyle TRT ve yapım ekibine 1 milyon liralık manevi tazminat davası açtı. Yakup, daha önce ihtarname gönderdiğini ancak özür ve düzeltme yapılmadığını belirtti.
İhtarname ve Dava Süreci
Mahmut Yakup, avukatı aracılığıyla geçtiğimiz günlerde TRT Genel Müdürlüğü ve dizinin yapım şirketine ihtarname gönderdi. İhtarnamede, dizinin 66. bölümünde yer alan ve Fatih Sultan Mehmet dönemini anlatan sahnelerde, Tarih-i Ebu'l-Feth adlı eserin yazım tarihiyle ilgili ciddi bir hata yapıldığını iddia etti. Yakup, bu hatanın 'tarihi gerçekleri çarpıttığını' ve Uygur Türklerinin tarihine hakaret anlamı taşıdığını öne sürdü. İhtarnamede, hatanın kamuoyuna duyurulması ve özür dilenmesi talep edildi.
İhtarnameye yanıt verilmemesi üzerine Yakup, İstanbul Asliye Hukuk Mahkemesi'nde dava açtı. Dava dilekçesinde, 'dizinin geniş kitlelere ulaşan bir platformda yayınlanması nedeniyle hatanın telafisinin güç olduğu' belirtildi. Davacı, 'manevi zararın karşılanması için 1 milyon lira tazminat' talep etti.
Tarih Hatasının Ayrıntıları
Dava konusu olan hata, dizinin 66. bölümünde geçen bir diyalogda ortaya çıktı. Sahne, Fatih Sultan Mehmet'in İstanbul'u fethinden sonraki süreci anlatıyor. Bu sahnede, Osmanlı tarihçisi Tursun Bey'in kaleme aldığı 'Tarih-i Ebu'l-Feth' adlı eserin yazım tarihi olarak '1453' yerine '1463' olarak gösterildiği iddia edildi. Bu tarih hatası, tarihçiler tarafından da fark edilmiş ve sosyal medyada tepkilere yol açmıştı.
Tarihçilere göre, eserin yazımına 1453'te başlanmış ve 1459'da tamamlanmıştır. Dizide ise eserin, fetihten 10 yıl sonra yazıldığının ima edilmesi, dönemin kaynaklarının yanlış aktarılması anlamına geliyor. Yakup, bu hatanın bilinçli yapıldığını düşündüğünü ifade etti: 'Tarih bilinci olan herkes bu hatayı görür. Bu sadece bir imla hatası değil, tarihsel gerçekliğin çarpıtılmasıdır. Uygur Türkleri olarak, bizim tarihimiz de bu coğrafyanın parçasıdır. Bu nedenle bu hata, tüm Türk dünyasına hakarettir.'
TRT'den Açıklama
TRT yetkilileri, dava hakkında resmi bir açıklama yapmazken, sürecin hukuki olduğunu ve mahkeme kararını beklediklerini bildirdi. Dizinin yapım ekibi ise 'tarih danışmanlarının görev yaptığını' ve 'küçük bir detay hatası olabileceğini' kabul ederek, 'düzeltme için değerlendirme yapılacağını' duyurdu. Ancak bu açıklama, davacıyı tatmin etmedi.
Konuyla ilgili görüşlerine başvurulan tarihçi Dr. Ayşe Kayapınar, 'Bu tür yapımların tarihsel doğruluk ilkesine bağlı olması gerekir. Ancak bazı durumlarda senaryo akışını kolaylaştırmak için küçük hatalar yapılabilmektedir. Yine de özellikle milli bilinç yaratan eserlerde bu hataların derhal düzeltilmesi önemlidir.' dedi.
Toplumsal Tepkiler ve Beklentiler
Dava, özellikle sosyal medyada geniş yankı buldu. Twitter'da '#MehmedFetihlerSultanı' ve '#TarihHatası' etiketleri kısa sürede gündem oldu. Kullanıcılar, tarih dizilerinin daha hassas olması gerektiğini savunurken, bazı kullanıcılar da '1 milyon liralık tazminatın abartılı olduğunu' belirtti. Mahmut Yakup ise 'amacının tazminattan çok, tarihi hataların tekrarlanmaması için farkındalık yaratmak olduğunu' söyledi.
Hukukçular, davanın sonucunun emsal niteliği taşıyabileceğine dikkat çekiyor. Avukat Ali Veli, 'Bu dava, dizilerdeki tarihi hatalara karşı açılan ilk tazminat davalarından biri. Eğer mahkeme tazminata hükmederse, yapımcıların tarih danışmanlarına daha fazla önem vermesini sağlayabilir.' şeklinde değerlendirmede bulundu.
Türkiye'de ve dünyada kültürel mirası yansıtan yapımların hassasiyeti giderek artıyor. Bu dava, hem TRT hem de diğer yapımcılar için tarihsel doğruluğun önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Mahkemenin önümüzdeki aylarda sonuçlanması bekleniyor.
