Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Dr. Deniz Engin Gök, Türkiye'de erişkin nüfusta görülme sıklığı yüzde 16,6'ya ulaşan Tip 2 diyabetin, risk grubundaki kişilerin düzenli taranması ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarının benimsenmesiyle yüzde 80 oranında önlenebileceğini açıkladı. Dr. Gök, diyabetin erken teşhisinin hastalığın ilerlemesini durdurmada kritik rol oynadığını vurguladı.
Erken tanı ve düzenli tarama hayati önem taşıyor
Dr. Gök, Tip 2 diyabetin genellikle sessiz ilerlediğini ve birçok kişinin hastalığının farkında olmadığını belirtti. "Diyabet, kalp hastalıkları, böbrek yetmezliği, görme kaybı ve sinir hasarı gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Ancak düzenli kan şekeri taramaları ve risk faktörlerinin kontrolü ile hastalık önlenebilir veya geciktirilebilir" dedi. Özellikle 45 yaş üstü, aşırı kilolu, ailesinde diyabet öyküsü olan ve hareketsiz yaşam süren bireylerin yılda en az bir kez kan şekeri testi yaptırması gerektiğini söyledi.
Sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile diyabeti yenmek mümkün
Dr. Gök, Tip 2 diyabetin önlenmesinde beslenme ve fiziksel aktivitenin kilit rol oynadığını ifade etti. "Akdeniz tipi beslenme, işlenmiş gıdalardan uzak durma, düzenli egzersiz ve ideal kiloyu koruma, diyabet riskini yüzde 80 azaltabilir" diye konuştu. Günde en az 30 dakika orta yoğunlukta fiziksel aktivite öneren Dr. Gök, ayrıca sigara ve alkol kullanımının diyabet riskini artırdığını da sözlerine ekledi.
Türkiye'de diyabet prevalansının her geçen yıl arttığını hatırlatan Dr. Gök, bu artışın nedenleri arasında hareketsiz yaşam tarzı, sağlıksız beslenme alışkanlıkları ve obezite oranlarındaki yükselişi gösterdi. "Obezite, Tip 2 diyabetin en güçlü öngördürücülerinden biridir. Vücut kitle indeksinin 30'un üzerinde olması diyabet riskini 10 kata kadar artırabilir" dedi.
Toplumsal farkındalık ve sağlık politikaları
Uzmanlar, diyabetle mücadelede toplumsal farkındalığın artırılması ve etkili sağlık politikalarının geliştirilmesi gerektiğini vurguluyor. Kamu spotları, okul eğitim programları ve iş yerlerinde sağlık taramaları gibi uygulamaların yaygınlaştırılması, erken tanı ve önleme çabalarına önemli katkı sağlayabilir. Sağlık Bakanlığı'nın diyabetle mücadele programları kapsamında aile hekimliklerinde risk taramaları yapılmakta, ancak katılım oranlarının henüz istenen seviyede olmadığı belirtiliyor.
Dr. Gök, son olarak diyabetin tedavisinde multidisipliner yaklaşımın önemine değindi: "Diyabet sadece kan şekerini düşürmek değil, aynı zamanda kardiyovasküler riskleri yönetmek, hipertansiyon ve kolesterol kontrolünü sağlamak demektir. Bu nedenle endokrinolog, diyetisyen, fizyoterapist ve psikologdan oluşan bir ekip çalışması gereklidir."
Türkiye'de her 6 erişkinden birinin diyabet hastası olduğu göz önüne alındığında, bu oranı düşürmek için bireysel ve toplumsal düzeyde atılacak adımlar büyük önem taşımaktadır. Sağlıklı yaşam alışkanlıklarının erken yaşlardan itibaren kazandırılması, gelecek nesillerin diyabetten korunmasında en etkili yöntem olarak öne çıkıyor.
