Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan 'Tıbbi Bitki Çayları Hakkında Yönetmelik' ile bitki çayları artık Sağlık Bakanlığına bağlı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) tarafından bilimsel ve teknolojik açılardan incelenerek ruhsatlandırılacak. Yönetmelik, bitkisel ürünlerin güvenliğini ve etkinliğini garanti altına almayı hedefliyor.
Yeni düzenleme ne getiriyor?
Mevcut uygulamada bitki çayları gıda takviyesi olarak satılırken, yeni yönetmelikle bu ürünler ilaç statüsüne yakın bir denetime tabi olacak. TİTCK, ürünlerin içerik analizini yapacak, üretim koşullarını denetleyecek ve etiket bilgilerinin doğruluğunu kontrol edecek. Ruhsat almayan ürünlerin satışı yasaklanacak. Yönetmelik kapsamında bitki çaylarının hangi bitkilerden üretilebileceği, kullanım miktarları ve olası yan etkileri de belirlenecek.
Tüketici güvenliği ön planda
Özellikle son yıllarda bitkisel ürünlere olan ilginin artması, beraberinde kontrolsüz ve yanıltıcı ürünlerin piyasaya sürülmesine neden olmuştu. Bilinçsiz tüketim sonucu karaciğer yetmezliğinden alerjik reaksiyonlara kadar birçok sağlık sorunu ortaya çıkmıştı. Yeni yönetmelikle tüketicilerin bu ürünlere güvenle ulaşması sağlanacak. Üreticiler ise ürünlerini ruhsatlandırmak için kalite belgeleri, analiz raporları ve iyi üretim uygulamaları sertifikaları sunmak zorunda olacak.
Düzenleme ayrıca ithal bitki çaylarını da kapsıyor. Yurt dışından getirilen ürünlerin de aynı denetim sürecinden geçmesi ve TİTCK onayı alması gerekecek. Bu sayede kaçak veya standart dışı ürünlerin piyasaya girişi engellenecek.
Uzmanlar, yeni düzenlemenin sektörde standartlaşmayı sağlayacağını ve bitkisel ürünlere olan güveni artıracağını belirtiyor. Tüketicilerin artık herhangi bir aktardan aldığı çayın güvenilir olmadığını bilerek hareket etmesi gerekiyor. Sağlık Bakanlığı ruhsatı olmayan ürünlerin satışı 2025 yılı itibarıyla tamamen sonlandırılacak.
Yönetmelik taslağı kamuoyunun görüşüne açıldı. Sektör temsilcileri ve tüketici dernekleri önümüzdeki haftalarda görüşlerini bildirecek. Bakanlık, alınan geri bildirimler doğrultusunda nihai metni oluşturacak.
Bitki çayı sektörü yıllık 2 milyar TL'lik büyüklüğe ulaştı. Yeni düzenleme ile sektördeki kayıt dışılığın azalması ve vergi gelirlerinin artması da bekleniyor. Üreticiler, ruhsat başvuru sürecinde danışmanlık hizmeti almak için harekete geçti. TİTCK'nın yılda ortalama 500 ürünü incelemesi öngörülüyor.
Bağımsız değerlendirme
Tıbbi bitki çaylarının ruhsatlandırılması, halk sağlığı açısından önemli bir adım. Kontrolsüz satılan ürünlerin yan etkileri ve etkileşimleri bilinmiyor. Avrupa Birliği ülkelerinde benzer düzenlemeler yıllardır uygulanıyor. Türkiye'nin bu alandaki düzenleme eksikliğini gidermesi sevindirici. Ancak ruhsat sürecinin yavaş işlemesi ve küçük üreticilerin maliyetleri karşılamada zorlanması gibi sorunlar ortaya çıkabilir. Bakanlığın bu noktada destek mekanizmaları oluşturması ve sürecin şeffaf yürütülmesi gerekiyor.
