Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, mayıs ayında üretici ile market arasındaki fiyat farkının en yüksek olduğu ürünün yüzde 388 ile elma olduğunu açıkladı. Bayraktar, depolardaki stokların tükenmesi nedeniyle hem üreticide hem de markette fiyatı en çok artan ürünün kuru soğan olduğunu belirtti. Ayrıca gübre, yem, elektrik ve ilaç gibi temel tarım girdilerindeki maliyet artışlarının üreticiyi zorladığına dikkat çekti.
Üretici-market fiyat farkında elma zirvede
TZOB tarafından mayıs ayına ilişkin yayımlanan raporda, üretici ile market arasındaki fiyat farkı verileri yer aldı. Buna göre elma, yüzde 388 ile en yüksek farkın görüldüğü ürün oldu. Elmada market fiyatı üretici fiyatının neredeyse 5 katına çıktı. Bayraktar, bu durumun tüketicilerin cebini yaktığını ancak üreticinin de yeterince kazanamadığını vurguladı. Fiyat farkının yüksek olmasının nedenleri arasında aracı sayısının fazlalığı, lojistik maliyetleri ve market kar marjları gösteriliyor.
Rapora göre elmayı, yüzde 260 farkla armut, yüzde 236 farkla limon ve yüzde 225 farkla patates takip etti. Sebze grubunda ise en yüksek fark yüzde 185 ile kuru soğanda görüldü. Bayraktar, fiyat farkının azaltılması için üreticiden doğrudan tüketiciye ulaştıracak modellerin geliştirilmesi gerektiğini söyledi.
Kuru soğan fiyatlarındaki artışın nedeni stok tükenmesi
Mayıs ayında fiyatı en çok artan ürün kuru soğan oldu. Bayraktar, depolardaki stokların mayıs itibarıyla tükenmesi nedeniyle arzda daralma yaşandığını, bunun da fiyatları yukarı çektiğini ifade etti. Geçen yıla göre kuru soğan üretici fiyatı yüzde 150, market fiyatı ise yüzde 180 arttı. Bayraktar, yeni mahsulün çıkmasıyla birlikte fiyatların düşmesini beklediklerini belirtti.
Üretici fiyatlarında en yüksek artış yüzde 150 ile kuru soğanda kaydedilirken, bunu yüzde 95 ile karnabahar, yüzde 88 ile elma ve yüzde 77 ile kuru kayısı takip etti. Market fiyatlarında ise en yüksek artış yüzde 180 ile yine kuru soğanda yaşandı.
Tarım girdilerindeki maliyet artışı sürüyor
Bayraktar, gübre, yem, elektrik ve ilaç gibi temel tarım girdilerinin fiyatlarının son bir yılda önemli ölçüde arttığını hatırlattı. Özellikle gübre fiyatlarındaki artışın üreticinin maliyetlerini yükselttiğini dile getiren Bayraktar, bu durumun nihai tüketici fiyatlarına da yansıdığını kaydetti. Tarım sektörünün sürdürülebilirliği için girdi maliyetlerinin düşürülmesi ve üreticinin desteklenmesi gerektiğini söyledi.
TZOB verilerine göre mayıs ayında geçen yılın aynı dönemine göre üretici fiyatlarında yüzde 53, market fiyatlarında ise yüzde 67 oranında artış yaşandı. Bu fark, aracı marjlarının ve perakende karlılığının enflasyondan daha hızlı arttığına işaret ediyor.
Bayraktar, üretici ile market arasındaki fiyat farkını azaltmak için tarım kooperatiflerinin güçlendirilmesi, hal sistemi reformu ve doğrudan satış noktalarının yaygınlaştırılması gerektiğini vurguladı. Aksi takdirde tüketici yüksek fiyatlarla karşılaşırken üretici de düşük karla çalışmaya devam edecek.
Sonuç olarak, mayıs ayı verileri tarımsal ürün fiyatlarındaki dengesizliği bir kez daha gözler önüne serdi. Uzmanlar, enflasyonla mücadelede tarım ürünleri fiyatlarındaki yüksek farkın kapatılmasının kritik önem taşıdığını belirtiyor.
