Avustralya’da yapılan yeni bir araştırma, günde iki saatten fazla sosyal medya kullanımının özellikle 12-13 yaş grubundaki çocuklarda depresyon ve kaygı riskini ciddi şekilde artırdığını ortaya koydu. Araştırma, ergenlik dönemindeki çocukların dijital platformlarda geçirdiği sürenin psikolojik sağlıkları üzerindeki tahribatını gözler önüne seriyor. Artan psikolojik sorunlar üzerine harekete geçen Türkiye’nin de aralarında bulunduğu birçok ülke, 16 yaş altına sosyal medya kısıtlamaları getirmeyi değerlendiriyor.
Araştırmanın çarpıcı sonuçları
Araştırma, 10-18 yaş arası 5 bin 700 çocuğu kapsayan uzun süreli bir çalışmanın verilerine dayanıyor. Buna göre, 12-13 yaş grubunda sosyal medyada günde iki saatten fazla vakit geçiren çocuklarda depresyon ve kaygı bozukluğu görülme olasılığı, daha az kullanan akranlarına göre yüzde 60 daha yüksek. Özellikle kız çocuklarının bu durumdan daha fazla etkilendiği belirtiliyor. Araştırmacılar, sosyal medyanın sürekli karşılaştırma, siber zorbalık ve uyku düzenini bozma gibi mekanizmalarla bu riski artırdığını ifade ediyor.
Türkiye ve dünyada adımlar
Türkiye, sosyal medyanın çocuklar üzerindeki olumsuz etkilerine karşı yasal düzenlemeler üzerinde çalışıyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, 16 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımına sınırlama getiren bir yasa tasarısı hazırlıyor. Benzer şekilde Avustralya, İngiltere ve Fransa da yaş sınırlamaları ve ebeveyn izni gibi önlemleri hayata geçirmeyi planlıyor. ABD’de ise eyaletler bazında farklı uygulamalar bulunuyor. Uzmanlar, yasal düzenlemelerin yanı sıra ebeveyn denetimi ve dijital okuryazarlık eğitiminin de önemine vurgu yapıyor.
Sosyal medya platformları ise bu gelişmelere kayıtsız kalmıyor. Instagram, genç kullanıcılar için hesapları varsayılan olarak gizli yapma ve belirli saatlerde bildirimleri kısıtlama gibi özellikler sunuyor. TikTok ise 13-17 yaş arası kullanıcılara günlük kullanım süresi hatırlatıcıları getirdi. Ancak araştırmacılar, bu önlemlerin yetersiz olduğunu ve etkili sonuç için daha kapsamlı adımlar atılması gerektiğini belirtiyor.
Yaş gruplarına göre risk haritası
Araştırma, riskin en yüksek olduğu yaş aralığının 12-13 olduğunu tespit etti. Bu dönem, çocukların kimlik gelişimi ve sosyal onay arayışının yoğunlaştığı bir döneme denk geliyor. 14-15 yaş grubunda da benzer riskler görülse de etki biraz daha azalıyor. 16 yaş ve üzerinde ise sosyal medya kullanımının olumsuz etkileri daha düşük seyrediyor. Uzmanlar, bu bulguların yaşa özgü müdahale programlarının geliştirilmesine ışık tutacağını ifade ediyor.
Bu bulgular, çocukların dijital dünyada geçirdiği zamanın yalnızca akademik başarıyı değil, ruh sağlığını da doğrudan etkilediğini ortaya koyuyor. Sosyal medya kullanımının sınırlandırılması, çocukların zihinsel sağlığını korumak ve bağımlılığın önüne geçmek açısından kritik öneme sahip.
