Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, sigara satışlarında T.C. kimlik numarası üzerinden yaş doğrulamasının zorunlu hale getirilmesi için hazırlık yapıldığını duyurdu. 18 yaşından küçüklere satışın önlenmesini amaçlayan düzenlemenin Meclis takvimine taşınacağını belirten Memişoğlu, tütünle mücadelede yeni bir dönemin başlayacağını söyledi. Bakanlık, gençlerin sigaraya erişimini kısıtlamak için kimlik doğrulama sistemini satış noktalarında uygulamayı planlıyor.
Kimlik doğrulama nasıl işleyecek?
Yeni sistemde satıcılar, sigara almak isteyen kişinin T.C. kimlik numarasını bir cihaz veya uygulama üzerinden sorgulayarak yaşını doğrulayacak. Böylece 18 yaş altındaki kişilere satış yapılmasının önüne geçilmesi hedefleniyor. Uygulamanın kapsamı ve yöntemi henüz netleşmemekle birlikte, Bakanlığın marketler ve bakkallar gibi perakende satış noktalarında denetimi artırmayı planladığı ifade ediliyor. Memişoğlu, düzenlemenin yalnızca satış anını değil, aynı zamanda satıcıların sorumluluğunu da güçlendireceğini vurguladı.
Sağlık Bakanı, konuya ilişkin açıklamasında 18 yaş altına sigara satışının önlenmesinin bir halk sağlığı önceliği olduğunu belirtti. Memişoğlu, “Çocuklarımızı tütün ürünlerinden korumak için etkin bir denetim mekanizması kuruyoruz. T.C. kimlik numarasıyla yaş doğrulaması, bu hedefe ulaşmada önemli bir adım olacak” dedi. Bakanlık yetkilileri, sistemin hayata geçirilmesi için ilgili kurumlarla koordinasyon halinde olduklarını aktardı.
Meclis takvimi ve yasal düzenleme ihtiyacı
Memişoğlu, düzenlemenin Meclis gündemine getirileceğini ve yasal altyapının oluşturulması için çalışmaların sürdüğünü kaydetti. Sigara satışında kimlik doğrulaması, mevcut yasalarda değişiklik gerektirebilir. Bakanlık, tütün kontrolüne ilişkin düzenlemeleri içeren bir paket üzerinde çalışıyor. Meclis takviminin yoğunluğu nedeniyle düzenlemenin ne zaman yasalaşacağı henüz belirsizliğini koruyor.
Türkiye’de tütün kullanımıyla mücadele uzun yıllardır sürüyor. 2008’de yürürlüğe giren kapalı alanlarda sigara yasağı ve düz paket uygulaması gibi adımlar, tütün tüketimini azaltmayı amaçlıyordu. Ancak özellikle gençler arasında sigara kullanımının yaygınlığı, denetimlerin yeterliliği tartışmasını beraberinde getiriyor. Sağlık Bakanlığı’nın son verilerine göre, 15 yaş ve üzeri nüfusta tütün kullanım oranı hâlâ önemli bir seviyede. Uzmanlar, yaş doğrulamasının satış noktalarında etkin şekilde uygulanması halinde gençlerin sigaraya başlama yaşının yükselebileceğini değerlendiriyor.
Uygulamada olası zorluklar ve sektörün yaklaşımı
Kimlik doğrulama sisteminin perakende satış noktalarında nasıl uygulanacağı, satıcıların ek maliyetlerle karşılaşıp karşılaşmayacağı gibi sorular gündemde. Küçük esnaf, sistemin getireceği yük konusunda bilgilendirme bekliyor. Öte yandan tütün ürünleri satışı yapan işletmeler, denetimlerin sıklaşması ve cezai yaptırımların artırılması durumunda kurallara uyumun kolaylaşacağını belirtiyor. Bakanlık, uygulamanın pilot illerde test edilmesinin ardından ülke geneline yaygınlaştırılması seçeneğini de değerlendiriyor.
Halk sağlığı uzmanları, sigara satışında yaş doğrulamasının tek başına yeterli olmayacağını, eğitim ve farkındalık çalışmalarıyla desteklenmesi gerektiğini vurguluyor. Ayrıca, satış noktalarının denetiminin düzenli hale getirilmesi ve caydırıcı cezaların uygulanması, düzenlemenin etkinliği açısından kritik görülüyor. Bakan Memişoğlu’nun açıklaması, tütün kontrolünde yeni bir aşamaya işaret ediyor; ancak düzenlemenin ayrıntıları ve uygulama takvimi önümüzdeki günlerde netleşecek.
