Sıcak yaz aylarında gıda zehirlenmesi vakaları hızla artıyor. Acil Tıp Uzmanı Prof. Dr. Mehmet Özgür Erdoğan, son dönemde besin zehirlenmesi başvurularında ciddi bir artış olduğunu belirterek, "Özellikle tavuk, midye gibi ürünlerden kaynaklanan zehirlenmeler sık görülüyor. Bulantı, ateşlenme, ishal, baş dönmesi, tekrarlayan kusma gibi belirtiler görüldüğünde vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalı, aksi halde ölüme kadar gidebilecek sonuçlar ortaya çıkabilir" dedi.
Artan sıcaklıklar zehirlenme riskini artırıyor
Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine göre, Türkiye genelinde hava sıcaklıkları mevsim normallerinin üzerinde seyrediyor. Özellikle İstanbul, Ankara, İzmir gibi büyükşehirlerde sıcaklıklar 35 dereceyi aşarken, nem oranının yüksek olması bakterilerin üremesi için uygun ortam oluşturuyor. Besin zehirlenmelerine neden olan Salmonella, E. coli, Listeria gibi bakteriler, 4-60 derece arasında hızla çoğalıyor. Bu nedenle, pişmiş gıdaların oda sıcaklığında 2 saatten fazla bekletilmemesi gerekiyor.
Zehirlenme belirtileri ve alınması gereken önlemler
Besin zehirlenmesinin başlıca belirtileri arasında bulantı, kusma, ishal, karın ağrısı, ateş ve baş dönmesi yer alıyor. Belirtiler genellikle kontamine gıdanın tüketilmesinden 1-6 saat sonra ortaya çıkıyor. Prof. Dr. Erdoğan, "Hafif vakalarda bol sıvı tüketimi ve dinlenme yeterli olabilir, ancak tekrarlayan kusma, kanlı ishal, yüksek ateş gibi durumlarda mutlaka acil servise başvurulmalıdır. Özellikle çocuklar, yaşlılar ve bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde durum daha ciddi seyredebilir" diye konuştu.
- Çiğ ve pişmiş gıdaları ayrı tutun, kesme tahtalarını ve bıçakları her kullanımdan sonra sıcak su ve deterjanla yıkayın.
- Et, tavuk ve deniz ürünlerini iyice pişirin. İç sıcaklığının en az 75 dereceye ulaştığından emin olun.
- Artık yemekleri buzdolabında 2 saat içinde soğutun ve 3-4 gün içinde tüketin.
- Pastörize edilmemiş süt ve süt ürünlerinden, çiğ yumurta ve az pişmiş etten kaçının.
- Açıkta satılan midye, kokoreç gibi gıdaları tüketmeyin.
Uzmanlardan uyarı: "Markete güvenmeyin, kendiniz kontrol edin"
Gıda zehirlenmeleri sadece evde değil, restoran ve marketlerde de sıkça yaşanıyor. Prof. Dr. Erdoğan, "Marketlerdeki son kullanma tarihi geçmiş ürünler, soğuk zinciri kırılmış dondurulmuş gıdalar zehirlenmeye yol açabiliyor. Tüketiciler, satın aldıkları ürünlerin ambalajını kontrol etmeli, şişkin veya hasarlı paketleri almamalı" dedi.
Sağlık Bakanlığı verilerine göre, Türkiye'de her yıl ortalama 5-6 milyon besin zehirlenmesi vakası görülüyor ve bunların yaklaşık 300'ü ölümle sonuçlanıyor. Özellikle yaz aylarında izlenen artış, alınacak basit önlemlerle büyük ölçüde önlenebilir. Gıda zehirlenmesi durumunda ilk 24 saat ağırlıklı olarak sıvı tüketilmeli, katı gıdalardan kaçınılmalıdır. Ateş yükselmesi, şiddetli karın ağrısı veya kanlı ishal durumunda mutlaka doktora başvurulmalıdır. Uzmanlar, özellikle yaz tatili döneminde pikniklerde ve seyahatlerde hijyen kurallarına daha fazla dikkat edilmesi gerektiğini vurguluyor.
