Bilim insanları, Sibirya'daki mezarlıklardan elde edilen antik DNA örneklerinde, bugüne kadar tespit edilen en eski veba varyantını keşfetti. Yaklaşık 5 bin 500 yıl öncesine tarihlenen bu varyant, veba salgınlarının düşünülenden çok daha önce başladığını ve insanlık tarihinde önemli bir dönüm noktası olabileceğini gösteriyor.
Keşif nasıl yapıldı?
Rusya Bilimler Akademisi ve uluslararası bir araştırma ekibi, Sibirya'nın uzak bölgelerindeki antik mezarlıklardan çıkarılan insan kalıntılarında DNA analizi gerçekleştirdi. İncelemelerde, bir bireyin diş minesinde Yersinia pestis bakterisinin izlerine rastlandı. Bu bakteri, modern vebaya neden olan patojenin aynısı olmasa da, erken bir varyant olarak tanımlandı. Radyokarbon tarihleme, örneklerin milattan önce 3 bin 500 civarına ait olduğunu gösterdi.
Vebanın yayılımına dair yeni bilgiler
Keşif, vebaya yol açan bakterinin Avrupa'ya nasıl ulaştığına dair hipotezleri güçlendiriyor. Araştırmacılar, bu erken varyantın Sibirya'dan göç eden topluluklar aracılığıyla Batı'ya taşınmış olabileceğini belirtiyor. Daha önce bilinen en eski veba salgını, 5 bin yıl öncesine dayanıyordu ve Avrupa'da Neolitik sonrası nüfus düşüşüyle ilişkilendiriliyordu. Yeni bulgu, bu zaman çizelgesini 500 yıl daha geriye götürerek salgının kökenini Sibirya steplerine bağlıyor.
Salgınların ekonomik ve toplumsal etkileri
Tarih boyunca veba salgınları, toplumları derinden etkiledi. İş gücü kaybı, ticaret yollarının kesintiye uğraması ve nüfus azalması gibi faktörler, ekonomik dengeleri sarsarken siyasi yapıları da dönüştürdü. Örneğin, 14. yüzyıldaki Kara Veba, Avrupa'da feodal sistemin çöküşünde rol oynadı. Benzer şekilde, 5 bin 500 yıl önceki bu erken salgın, göçebe toplulukların yerleşik hayata geçişini hızlandırmış olabilir. Araştırmacılar, bu erken varyantın daha az öldürücü olduğunu ancak topluluklar üzerinde uzun vadeli etkiler yarattığını düşünüyor.
Bu keşif, antik hastalıkların insanlık tarihine etkisini anlamada yeni bir pencere açıyor. DNA analizlerindeki gelişmeler sayesinde, gelecekte daha eski salgınların izlerine rastlanması mümkün görünüyor.
