Aydın ve Muğla sınırlarındaki tarihi Latmos Dağları'nda, mahkeme kararıyla Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) iptal edilen Falp Rüzgar Enerji Santrali (RES) projesi için yeniden süreç başlatıldı. Enerji iletim hattı güzergahında yer alan çok sayıda taşınmaz için acil kamulaştırma kararı alınması, 8 bin yıllık kaya resimlerine ev sahipliği yapan bölgede büyük tepki çekti.
Falp RES Projesi ve Kamulaştırma Kararı
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından lisansı bulunan Falp Enerji Üretim A.Ş.'nin (Sabancı Holding iştiraki) yürüttüğü proje kapsamında, üretim tesisinden Çine ilçesine uzanacak 154 kV'luk enerji iletim hattı için Aydın'ın Koçarlı, Karpuzlu ve Çine ilçeleri ile Muğla'nın Milas ilçesindeki bazı parsellerde acele kamulaştırma yapılmasına karar verildi. Resmi Gazete'de yayımlanan karara göre, kamulaştırma işlemleri Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülecek.
Mahkeme Süreci ve ÇED İptali
Latmos Dağları'nda yapılması planlanan 29 türbinlik Falp RES projesi, bölgenin 8 bin yıllık kaya resimleri ve zengin biyolojik çeşitliliği nedeniyle uzun süredir çevre örgütleri ve yerel halkın tepkisini çekiyor. Açılan davada, Muğla 2. İdare Mahkemesi, 2023 yılında projenin ÇED olumlu kararını iptal etmişti. Mahkeme, kararında bölgenin koruma statüsüne dikkat çekerek, kaya resimlerinin ve ekosistemin zarar görebileceğini vurgulamıştı. Ancak yeni süreçte, firmanın yeniden ÇED başvurusu yaptığı ve sürecin devam ettiği öğrenildi.
Bölge Halkı ve Çevre Örgütlerinden Tepki
Kamulaştırma kararı, bölge sakinleri ve çevre aktivistleri tarafından tepkiyle karşılandı. Latmos Doğa ve Kültür Koruma Platformu sözcüsü konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Mahkeme kararına rağmen projede ısrar edilmesi ve acele kamulaştırma yoluna gidilmesi, hukukun ve doğanın yok sayılmasıdır. Bu karardan derhal vazgeçilmelidir" dedi. Yöre halkı ise zeytinliklerinin ve tarım alanlarının kamulaştırılmasını istemiyor.
Latmos'un Tarihi ve Ekolojik Değeri
Latmos Dağları, Neolitik döneme tarihlenen ve 'dünyanın en eski manzara resimleri' olarak kabul edilen kaya resimleriyle ünlüdür. Ayrıca bölge, 3 bini endemik olmak üzere yüzlerce bitki türüne, kurt, sırtlan, yaban keçisi gibi yaban hayvanlarına ev sahipliği yapıyor. Bölge, 2019 yılında 'Kültürel Peyzaj' kapsamında Geçici Koruma Altına Alınan Alan' ilan edilmişti; ancak bu statü, enerji projelerinin önüne geçemiyor.
Sabancı Holding'den Açıklama
Sabancı Holding yetkilileri, projenin yasal süreçlerine saygılı olduklarını ve yeniden ÇED sürecinin başlatıldığını belirterek, "Bölgenin doğal ve kültürel değerlerine duyarlı bir yaklaşım sergiliyoruz. Ancak enerji ihtiyacı da göz ardı edilemez" ifadelerini kullandı. Ancak bu açıklama, çevre örgütlerini ikna etmedi.
Sonraki Adımlar ve Olası Etkiler
Kamulaştırma kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasıyla birlikte, taşınmaz sahiplerinin yargıya başvurma hakkı bulunuyor. Öte yandan, ÇED sürecinin yeniden başlaması, projenin önünü açabilir; ancak mahkeme kararları ve kamuoyu baskısı nedeniyle sürecin uzun süreceği tahmin ediliyor. Uzmanlar, acele kamulaştırma kararlarının, projenin hızlandırılması amacıyla sıklıkla başvurulan bir yöntem olduğunu, ancak bu tür kararların çevresel riskleri artırdığını belirtiyor.
Sonuç olarak, Latmos'taki Falp RES projesi, Türkiye'de enerji yatırımları ile kültürel mirasın korunması arasındaki çatışmanın sembolü haline gelmiş durumda. Acele kamulaştırma kararı, bu çatışmayı daha da derinleştirerek, hukuki süreçlerin ve toplumsal tepkilerin odağında olmaya devam edecek gibi görünüyor.
