Selçuk Üniversitesi liderliğinde yürütülen TÜBİTAK projesi kapsamında, Orta Toroslar’da bilim dünyası tarafından daha önce hiç bilinmeyen 4 yeni kayagülü (Aethionema) türü keşfedildi. Uluslararası saygınlığı bulunan Plants dergisinde yayımlanarak literatüre kazandırılan türlerden birine, proje yürütücüsü Prof. Dr. Ahmet Aksoy, eşi Hatice Aksoy’un adını verdi. Yeni tür, "Aethionema haticeae" olarak tescil edildi.
Keşfin ayrıntıları
Proje kapsamında Orta Toroslar’ın zengin florası üzerinde yapılan saha çalışmalarında, kayagülü cinsine ait dört yeni tür tespit edildi. Bu türler, özellikle kayalık ve kireçtaşı zeminlerde yetişiyor. Prof. Dr. Aksoy, keşfedilen türlerin morfolojik ve genetik analiz sonuçlarını paylaşarak, "Bu türler, Türkiye’nin endemik bitki çeşitliliğine önemli katkı sağlıyor. Her biri farklı yayılış alanları ve ekolojik özelliklere sahip" dedi.
Bilimsel yayın ve etki
Keşif, bitki sistematiği alanında saygın bir dergi olan Plants’ta yayımlandı. Makale, uluslararası bilim camiasında ilgi uyandırdı. Türlerin Türkiye’ye özgü olması, ülkenin biyolojik çeşitlilik açısından zenginliğini bir kez daha ortaya koydu. Yeni türlerin korunması gerektiğine dikkat çeken araştırmacılar, habitat kaybı ve iklim değişikliğinin tehdit oluşturduğunu vurguladı.
Prof. Dr. Ahmet Aksoy’dan duygusal jest
Yeni türlerden birine eşinin adını verme fikrinin kendiliğinden doğduğunu belirten Aksoy, "Eşim Hatice, bu projede bana büyük destek oldu. Onun adını bilimsel literatüre kazandırmak benim için bir vefa borcuydu" ifadelerini kullandı. Aethionema haticeae, pembe çiçekleri ve küçük yapraklarıyla diğer türlerden ayrılıyor.
Türkiye’nin bitki zenginliği
Türkiye, endemik bitki türleri açısından dünyanın en zengin ülkelerinden biri. Orta Toroslar, bu biyolojik çeşitliliğin önemli bir merkezi konumunda. Selçuk Üniversitesi’nin yürüttüğü TÜBİTAK projesi, bölgenin floristik yapısını ortaya çıkarmayı hedefliyor. Benzer keşiflerin devam edeceği belirtiliyor.
Koruma çalışmaları
Yeni türlerin yayılış alanlarının dar olması, onları tehdit altına alıyor. Uzmanlar, bu türlerin IUCN kriterlerine göre koruma statülerinin belirlenmesi ve gerekli önlemlerin alınması gerektiğini söylüyor. Ayrıca bölgedeki insan faaliyetlerinin kontrol altına alınması çağrısı yapılıyor.
Bilim dünyasına yapılan bu katkı, Türkiye’nin biyolojik çeşitlilik envanterinin zenginleşmesine ve doğa koruma çabalarına ışık tutuyor. Prof. Dr. Aksoy ve ekibinin çalışması, sadece bilimsel bir başarı değil, aynı zamanda doğaya duyarlılığın bir örneği olarak değerlendirilebilir.
