İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Gazze Şeridi'nin yüzde 60'ının İsrail kontrolünde olduğunu açıklayarak, bu oranı yüzde 70'e çıkarma talimatı verdi. Karar, 2 milyondan fazla Filistinlinin yaşadığı abluka altındaki bölgede insani krizi derinleştirme potansiyeli taşıyor. Netanyahu'nun ordusuna verdiği talimat, uluslararası hukuka aykırı olarak nitelendiriliyor ve yeni bir soykırım hazırlığı olarak yorumlanıyor.
Netanyahu'dan genişletilmiş kontrol planı
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, dün yaptığı açıklamada Gazze Şeridi'nin yaklaşık yüzde 60'ının İsrail ordusunun kontrolünde olduğunu belirtti. Netanyahu, bu oranı kısa sürede yüzde 70'e çıkarmak için orduya talimat verdiğini duyurdu. Bu hamle, 7 Ekim 2023'te başlayan çatışmalardan bu yana en kapsamlı toprak kazanımı planı olarak dikkat çekiyor. Netanyahu, güvenlik kabinesinde yaptığı konuşmada, "Hedefimiz Hamas'ı tamamen etkisiz hale getirmek ve Gazze'de kalıcı bir güvenlik tesis etmektir. Bu nedenle kontrol alanımızı genişletiyoruz" ifadelerini kullandı. Ancak bu açıklamalar, insan hakları örgütleri tarafından, uluslararası hukuka ve Birleşmiş Milletler kararlarına aykırı olarak değerlendiriliyor.
İnsani kriz derinleşiyor
Gazze Şeridi'nde halihazırda 2,3 milyon Filistinli, İsrail'in sıkı ablukası altında yaşıyor. Gıda, su, ilaç ve yakıt sıkıntısı had safhada. Birleşmiş Milletler verilerine göre, nüfusun yüzde 80'den fazlası yerinden edilmiş durumda ve temel ihtiyaç maddelerine erişim neredeyse imkansız hale gelmiş durumda. Netanyahu'nun yeni talimatı, daha fazla Filistinlinin yerinden edilmesine ve insani yardımların kesilmesine yol açabilir. İsrail ordusunun kontrol alanını genişletmesi, halihazırda yoğun nüfuslu bölgelere sığınan sivilleri daha da zor durumda bırakacak. Uluslararası Kızılhaç Komitesi, durumu "felaket" olarak nitelendirirken, Dünya Sağlık Örgütü, hastanelerin kapasitesinin yüzde 200'ün üzerinde çalıştığını belirtiyor.
İsrail'in Gazze politikası, geçmişte olduğu gibi bugün de uluslararası toplum tarafından eleştiriliyor. Uluslararası Ceza Mahkemesi, İsrail'in işgal altındaki topraklardaki faaliyetleriyle ilgili soruşturmayı sürdürüyor. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, daha önce yaptığı açıklamada, "Gazze'deki durum insanlık için bir kara lekedir" demişti. Netanyahu'nun yeni planı, bölgede barış umutlarını daha da zora sokuyor. Filistinli yetkililer, bu kararı "soykırım niyeti" olarak değerlendirirken, Hamas'tan yapılan açıklamada, "Netanyahu'nun planı başarısız olmaya mahkumdur" denildi.
İsrail'in bu hamlesi, başta ABD olmak üzere Batılı müttefiklerinden nasıl bir tepki alacağı merak konusu. Bugüne kadar İsrail'e askeri ve siyasi destek veren ABD yönetimi, sivil kayıpların artması nedeniyle eleştirilerin odağında. Uzmanlar, Netanyahu'nun iç siyasi sorunlardan kaçmak için savaşı genişlettiğini öne sürüyor. İsrail'deki siyasi kriz ve yolsuzluk suçlamalarıyla boğuşan Netanyahu, bu hamlesiyle dikkatleri başka yöne çekmeye çalışıyor. Ancak bu strateji, bölgesel bir savaş riskini de beraberinde getiriyor. Lübnan Hizbullahı ve Yemen'deki Husiler, İsrail'e karşı misilleme tehditlerini sürdürürken, İran'ın da dolaylı olarak çatışmaya dahil olduğu biliniyor.
Bağımsız değerlendirme
Netanyahu'nun Gazze'de kontrol alanını genişletme kararı, sadece Filistinliler için değil, tüm Orta Doğu için bir kırılma noktası olabilir. 1967 sınırlarına dayalı iki devletli çözümü fiilen imkansız hale getiren bu adım, uluslararası toplumu İsrail'e karşı daha somut yaptırım kararları almaya itebilir. Ancak geçmiş deneyimler, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ndeki veto gücü nedeniyle etkili bir müdahalenin zor olduğunu gösteriyor. Bölgede süregelen çatışmalar, diplomatik çözümün ne kadar acil olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor.
