Okulların açılmasına sayılı günler kala milyonlarca veli, çocuklarının okul ihtiyaçlarını karşılamak için alışverişe başladı. Ancak bu yılın okul alışverişi, ekonomik koşullar nedeniyle velilerin belini büktü. Bir öğrencinin temel ihtiyaçları olan kırtasiye malzemeleri, okul kıyafeti, çanta ve ayakkabı gibi kalemlerin toplam maliyeti 10 bin lirayı aşmış durumda. Özellikle teknolojik cihazlara olan ihtiyaç, bu rakamı daha da yukarı çekiyor.
Okul alışverişi maliyetleri velileri zorluyor
Yeni eğitim-öğretim yılı öncesinde velilerin okul alışverişi için ayırdığı bütçe, geçen yıla göre önemli ölçüde arttı. Kırtasiye ürünlerindeki fiyat artışları, defter, kalem, silgi gibi temel malzemelerin bile ciddi bir harcama kalemi haline gelmesine neden oldu. Bir ilkokul öğrencisi için gerekli olan defter seti, kalem, silgi, kalemtıraş, boya kalemleri ve resim defteri gibi ürünlerin toplam fiyatı ortalama 2 bin lirayı buluyor.
Okul kıyafetleri ise başlı başına bir masraf kapısı. Bir öğrenci için iki takım okul kıyafeti, bir çift spor ayakkabı ve bir çift günlük ayakkabı almak isteyen veliler, 3 bin lira ile 5 bin lira arasında değişen fiyatlarla karşılaşıyor. Okul çantası ve beslenme çantası gibi aksesuarlar da hesaba katıldığında maliyet daha da artıyor.
Teknolojik ihtiyaçlar bütçeyi katlıyor
Ortaokul ve lise öğrencileri için ise durum daha da karmaşık. Uzaktan eğitim döneminde edinilen alışkanlıklar ve okullarda artan dijital gereksinimler, tablet ve bilgisayar gibi teknolojik cihazları neredeyse zorunlu hale getirdi. İkinci el bir tablet bile 5 bin liradan başlarken, yeni bir tabletin fiyatı 10 bin lirayı aşabiliyor. Bilgisayar fiyatları ise çok daha yüksek seyrediyor. Bu durum, özellikle dar gelirli ailelerin çocuklarının eğitiminde fırsat eşitsizliğine yol açıyor.
Veliler, okul yönetimlerinin ve öğretmenlerin yönlendirmeleriyle bazı ek malzemeler almak zorunda kalıyor. Örneğin, bir sınıf öğretmeni, öğrencilerden belirli marka boya kalemleri veya belirli türde defterler isteyebiliyor. Bu da velilerin tercih yapma özgürlüğünü kısıtlıyor ve maliyeti artırıyor.
Velilerin çözüm arayışları
Artan maliyetler karşısında veliler çeşitli tasarruf yöntemlerine başvuruyor. İkinci el okul kıyafeti ve kitap alım-satımı yapan platformlar, bu dönemde yoğun ilgi görüyor. Bazı veliler, çocuklarına ait kıyafetleri ve malzemeleri sosyal medya gruplarında takas ediyor veya uygun fiyata satın alıyor. Ayrıca, zincir marketlerin ve kırtasiyelerin başlattığı kampanyalar da velilerin imdadına yetişiyor.
Ancak tüm bu çabalar, toplam maliyeti 10 bin liranın altına çekmeye yetmiyor. Veliler, devletin okul alışverişi için sağladığı desteklerin artırılmasını ve eğitim malzemelerindeki KDV oranlarının düşürülmesini talep ediyor. Özellikle dar gelirli ailelere yönelik ek yardımların yapılması gerektiğini vurguluyorlar.
Hükümetten destek paketi sinyali
Konuyla ilgili olarak hükümet kanadından henüz resmi bir açıklama gelmedi. Ancak geçmiş yıllarda olduğu gibi bu yıl da dar gelirli ailelere yönelik bir okul yardımı paketinin açıklanması bekleniyor. Milli Eğitim Bakanlığı, ücretsiz ders kitaplarının dağıtımına devam ederken, kırtasiye yardımı konusunda ise yerel yönetimlerin devreye girmesi bekleniyor. Bazı belediyeler, ilkokul ve ortaokul öğrencilerine ücretsiz kırtasiye seti dağıtımına başladı bile.
Uzmanlar, eğitimde fırsat eşitliğinin sağlanması için okul alışverişi masraflarının ailelerin üzerinden alınması gerektiğini belirtiyor. Eğitim ekonomisi uzmanı Dr. Ayşe Yılmaz, “Okul alışverişi, aileler için her yıl artan bir yük haline geldi. Bu yükün hafifletilmesi için devlet desteklerinin yanı sıra okulların ve öğretmenlerin de daha esnek davranması gerekiyor. Örneğin, her öğrenciye aynı marka malzeme zorunluluğu getirilmemeli.” dedi.
Piyasa fiyatları ne durumda?
Piyasa araştırmalarına göre, bir öğrencinin okul alışverişi listesindeki ortalama fiyatlar şu şekilde:
- Defter seti (5 adet): 500 TL
- Kalem, silgi, kalemtıraş: 300 TL
- Boya kalemleri ve resim defteri: 400 TL
- Okul çantası: 800 TL
- Beslenme çantası: 300 TL
- Okul kıyafeti (2 takım): 2.000 TL
- Spor ayakkabı: 1.500 TL
- Günlük ayakkabı: 1.000 TL
- Tablet (ikinci el): 5.000 TL (isteğe bağlı)
Bu kalemlerin toplamı, teknolojik cihazlar hariç yaklaşık 6.800 TL’yi buluyor. Tablet veya bilgisayar eklendiğinde ise maliyet 12.000 TL’yi aşabiliyor. Bu da birçok aile için ciddi bir ekonomik yük anlamına geliyor.
Eğitimcilerden çağrı
Eğitimciler, okul alışverişinin sadece velilerin değil, tüm toplumun sorunu olduğunu vurguluyor. Öğrencilerin okula başlarken maddi sıkıntılar nedeniyle eksik malzemeyle gelmesinin, onların motivasyonunu ve başarısını olumsuz etkilediğini belirtiyorlar. Bu nedenle okul aile birliklerinin ve yerel yönetimlerin ortak çalışmalarla ihtiyaç sahibi öğrencilere destek olması gerektiği ifade ediliyor.
Önümüzdeki günlerde velilerin alışveriş telaşı devam ederken, gözler hükümetin açıklayacağı olası destek paketine çevrilmiş durumda. Eğer ek bir destek gelmezse, birçok aile çocuklarının okul ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanacak ve eğitimde fırsat eşitsizliği daha da derinleşecek gibi görünüyor.
