İsrail'de gerçekleştirilen son seçimler, ülke siyasetinde önemli bir kırılma noktası olarak kaydedildi. Sandıktan birinci parti olarak çıkan Likud'un lideri Binyamin Netanyahu, hükümet kurmak için gerekli çoğunluğu sağlayamadı. Hiçbir siyasi blokun tek başına iktidar olma imkanı bulamadığı seçimlerin ardından, eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot'un liderliğinde bir hükümet kurulup kurulamayacağı tartışılıyor. Uzmanlar, seçim sonuçlarının İsrail'in iç ve dış politikasında köklü değişikliklere yol açabileceğini belirtiyor.
Seçim Sonuçları ve Siyasi Denklem
İsrail'de 1 Kasım 2022'de yapılan seçimlerde, Netanyahu liderliğindeki Likud Partisi en fazla sandalye sayısına ulaşsa da, Knesset'te (İsrail Parlamentosu) 61 sandalyelik çoğunluğu elde edemedi. Netanyahu'nun doğal müttefikleri olan dindar Siyonist partiler ve ultra-Ortodoks gruplarla birlikte bile hükümet kurma eşiğine ulaşamadığı görülüyor. Bu durum, ülkede siyasi belirsizliği derinleştirirken, Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'un koalisyon görüşmelerini başlatması bekleniyor.
Öte yandan, eski Savunma Bakanı Benny Gantz'ın liderliğindeki Ulusal Birlik Partisi ve Yair Lapid'in Yesh Atid Partisi'nin de yer aldığı merkez-sol blok, seçim sonuçlarından umutlu. Ancak bu blokun da hükümet kurmak için Arap partilerinin desteğine ihtiyaç duyduğu ve bu desteğin sağlanmasının kolay olmadığı ifade ediliyor. Siyasi analistler, İsrail'in bir kez daha koalisyon kriziyle karşı karşıya olduğunu ve erken seçim ihtimalinin güçlendiğini vurguluyor.
Eisenkot Faktörü ve Hükümet Kurma İhtimali
Seçim sonuçlarının ardından adı öne çıkan isimlerden biri de eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot oldu. Ulusal Birlik Partisi içinde yer alan Eisenkot, güvenlik konularındaki deneyimi ve merkez sağ seçmen nezdindeki popülaritesiyle dikkat çekiyor. Eisenkot'un, Netanyahu'nun yerine geçebilecek bir isim olarak öne sürülmesi, siyasi kulislerde geniş yankı uyandırdı. Uzmanlara göre, Eisenkot liderliğinde bir hükümet kurulması, özellikle yargı reformu ve Filistin meselesi gibi konularda daha uzlaşmacı bir politika izlenmesini sağlayabilir.
Ancak Eisenkot'un hükümet kurma ihtimali, mevcut siyasi parçalanmışlık nedeniyle zorlu bir süreç olarak değerlendiriliyor. Ulusal Birlik Partisi'nin, Arap partileriyle işbirliği yapma konusundaki isteksizliği ve Netanyahu'nun koltuğunu kolayca bırakmayacağı öngörüsü, bu ihtimali zayıflatıyor. Yine de Eisenkot'un, hem sol hem de sağ seçmenden oy alabilecek bir figür olması, onu potansiyel bir başbakan adayı haline getiriyor.
Uzman Görüşleri: 'Vitrin Değişir, Politika Değişmez'
İsrail siyasetini yakından takip eden uzmanlar, seçim sonuçlarının yüzeysel bir değişiklikten öteye geçmeyeceği görüşünde. Ortadoğu uzmanı Dr. Selin Atalay, "İsrail'de siyasi vitrin değişse de temel politikalar, özellikle güvenlik ve dış politika ekseninde, büyük ölçüde korunacaktır. Netanyahu sonrası bir hükümet kurulsa bile, İsrail'in Filistin meselesine ve bölgesel dengelere yaklaşımında radikal bir dönüşüm beklemek gerçekçi olmaz" değerlendirmesinde bulundu.
Diğer yandan, Netanyahu'nun siyasi kariyerinin sona erip ermeyeceği de merak konusu. Netanyahu hakkında devam eden yolsuzluk davaları ve koalisyon kurma çabalarındaki başarısızlık, onun siyasi geleceğini tehdit eden unsurlar arasında. Ancak Netanyahu'nun, İsrail siyasetinde derin köklere sahip olduğu ve kolay kolay siyaset sahnesinden çekilmeyeceği ifade ediliyor.
Seçim Sonuçlarının Bölgesel Yansımaları
İsrail'deki siyasi belirsizlik, bölgesel dengeler açısından da yakından izleniyor. Son yıllarda Arap ülkeleriyle normalleşme anlaşmalarına imza atan İsrail'in, iç siyasi istikrarsızlık nedeniyle bu süreçte yavaşlama yaşanabileceği belirtiliyor. Ayrıca, İran'ın nükleer programına yönelik tutum ve Suriye'deki gelişmeler gibi konularda, yeni hükümetin nasıl bir pozisyon alacağı da belirsizliğini koruyor.
Türkiye-İsrail ilişkileri açısından da seçim sonuçları kritik önemde. Son dönemde iki ülke arasında yaşanan yakınlaşma sürecinin, yeni hükümetin politikalarına bağlı olarak şekilleneceği düşünülüyor. Uzmanlar, İsrail'de kurulacak herhangi bir hükümetin, Türkiye ile ilişkilerde mevcut ivmeyi korumasının beklendiğini ifade ediyor.
Koalisyon Görüşmeleri ve Olası Senaryolar
Cumhurbaşkanı Herzog'un, koalisyon görüşmeleri için partilere vereceği görevlendirme, önümüzdeki günlerde netlik kazanacak. Netanyahu'nun görevlendirilmesi halinde, daha önceki denemelerde olduğu gibi koalisyon kurma çabalarının tıkanması ve erken seçime gidilmesi ihtimali güçlü. Ancak bu kez, merkez partilerin alternatif bir hükümet kurma arayışına girmesi de söz konusu. Eisenkot'un liderliğinde bir azınlık hükümeti veya geniş tabanlı bir koalisyon, İsrail siyasetinde yeni bir sayfa açabilir.
Siyasi analistler, İsrail'deki siyasi istikrarsızlığın, ülkenin ekonomik ve sosyal sorunlarına çözüm üretme kapasitesini de sınırladığını belirtiyor. Artan yaşam maliyeti, konut krizi ve gelir adaletsizliği gibi konular, seçmenin gündeminde öncelikli yer tutuyor. Yeni hükümetin bu sorunlara ne ölçüde eğileceği, önümüzdeki dönemin en önemli sorularından biri.
Sonuç: Belirsizlik Sürüyor
İsrail'de seçimlerin üzerinden günler geçmesine rağmen, hükümet kurma sürecine ilişkin belirsizlik devam ediyor. Netanyahu'nun siyasi geleceği ve Eisenkot'un potansiyel başbakanlığı, ülkenin yakın siyasi gündemini belirleyecek gibi görünüyor. Uluslararası kamuoyu ise, İsrail'in iç siyasetindeki dalgalanmaların bölgesel istikrara etkisini yakından izliyor. Önümüzdeki günlerde yapılacak açıklamalar ve koalisyon görüşmeleri, İsrail'in yeni siyasi haritasını şekillendirecek.
