Norveç Kralı 5. Harald, 89 yaşında hayatını kaybetti. Norveç Kraliyet Sarayı'ndan yapılan resmi açıklamaya göre, Kral Harald, 28 Ağustos Cuma günü Oslo'daki kraliyet ikametgahında huzur içinde vefat etti. Haber, ülkede geniş yankı uyandırırken, tahtın varisi Veliaht Prens Haakon'un kısa süre içinde kral ilan edilmesi bekleniyor.
Kral Harald'ın hayatı ve tahta çıkışı
5. Harald, 21 Şubat 1937'de doğdu. Norveç Kralı 7. Olav ve eşi Prenses Märtha'nın tek oğluydu. II. Dünya Savaşı sırasında ailesiyle birlikte sürgüne gitmek zorunda kaldı; savaşın ardından ülkesine döndü. Oslo Üniversitesi'nde ekonomi ve siyaset bilimi eğitimi aldı, ardından Oxford'daki Balliol College'da öğrenim gördü. 1957'de babasının tahta çıkmasıyla veliaht prens oldu. 1968'de İngiliz asıllı Sonja Haraldsen ile evlendi; bu evlilik, o dönemde kraliyet çevrelerinde tartışma yaratsa da halkın büyük desteğini gördü. Çiftin iki çocuğu oldu: Prenses Märtha Louise ve Veliaht Prens Haakon.
Harald, 17 Ocak 1991'de babasının ölümü üzerine tahta çıktı. Kraliyet marşı eşliğinde taç giyme töreni yapıldı. Sloganı olan "Hepsi için, hepsi için" (Alt for Norge) ile Norveç halkına hizmet etmeyi kendine görev edindi. Görev süresi boyunca, Norveç'in demokratik kurumlarını güçlendirdi, kraliyetin modernleşmesine öncülük etti ve ülkenin uluslararası alandaki tanıtımında aktif rol oynadı.
Sağlık sorunları ve vefatı
Kral Harald'ın sağlığı son yıllarda çeşitli operasyonlar geçirmişti. 2020 yılında kalp kapakçığı ameliyatı oldu, 2022'de ise enfeksiyon nedeniyle hastaneye kaldırıldı. Saray yetkilileri, kralın son günlerinde sağlık durumunun hızla kötüleştiğini ve 28 Ağustos'ta hayatını kaybettiğini doğruladı. Vefat haberinin ardından Norveç'te ulusal yas ilan edildi ve bayraklar yarıya indirildi.
Başbakan Jonas Gahr Støre, yaptığı açıklamada, "Kral Harald, Norveç'in birliğini simgeleyen bir figürdü. Halkın sevgisini kazanmış, ülkemizi onurlu bir şekilde temsil etmişti. Başsağlığı diliyorum" dedi. Birçok ülkenin lideri de taziye mesajları yayımladı.
Yerine kim geçecek?
Norveç anayasasına göre, kralın ölümünün ardından taht doğrudan varise geçer. Bu kapsamda, Kral Harald'ın en büyük oğlu Veliaht Prens Haakon, kral unvanını devralacak. Haakon'un 29 Ağustos Cumartesi günü düzenlenecek özel bir oturumla parlamento önünde yemin ederek kral ilan edilmesi bekleniyor. 50 yaşındaki Haakon, babasının aksine daha modern bir profil çiziyor; eşi Prenses Mette-Marit ve üç çocuğuyla birlikte halkın yakından tanıdığı bir isim. Haakon'un tahta çıkmasıyla, Norveç monarşisi yeni bir döneme girecek.
Kral ailesi uzmanları, Haakon'un babası kadar popüler olmasa da, özellikle gençler arasında olumlu bir imaja sahip olduğunu belirtiyor. Taht değişikliğinin Norveç'te siyasi istikrarı etkilemesi beklenmiyor; monarşi, anayasal bir kurum olarak sembolik bir rol üstleniyor. Ancak, bazı cumhuriyetçi kesimlerin gündemi tekrar gündeme getirebileceği yorumları yapılıyor.
Kral Harald'ın cenazesi, 4 Eylül'de Oslo Domkirkesi'nde düzenlenecek devlet töreniyle kaldırılacak. Ardından, kraliyet ailesinin geleneksel defnedildiği Akershus Kalesi'nde toprağa verilecek. Norveç halkı, uzun yıllar görev yapan kralını son yolculuğunda yalnız bırakmayacak.
