Ankara, önümüzdeki günlerde Washington'da yapılacak NATO Zirvesi öncesinde ABD ile yaşanan problemli alanlarda somut bir ilerleme beklemiyor. Cumhuriyet'in edindiği bilgilere göre, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ABD Başkanı Donald Trump ile olası bir görüşmesinde F-35 savaş uçakları, F-16 tedariği ve yerli savaş uçağı KAAN'ın motoru gibi kritik konuların ele alınması planlanıyor, ancak Ankara'da bu konularda bir çözüm veya ilerleme kaydedileceğine dair bir beklenti bulunmuyor. Zirve, Türkiye-ABD ilişkilerinde yeni bir sayfa açılmasından ziyade mevcut sorunların ele alınacağı bir platform olarak görülüyor.
F-35 programına geri dönüş ve F-16 tedariki masada
Türkiye'nin 2019 yılında Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi alması nedeniyle ABD tarafından F-35 programından çıkarılması, iki ülke arasındaki en büyük anlaşmazlık alanlarından biri olmaya devam ediyor. Ankara, programa yeniden dahil olmayı ve daha önce sipariş ettiği F-35'leri teslim almayı talep ediyor. Bunun yanı sıra, Türkiye'nin ABD'den talep ettiği F-16 savaş uçaklarının modernizasyon kitleri ve yeni Blok 70 model uçakların tedariki de gündemdeki başlıca konular arasında. ABD Kongresi, S-400 sorunu çözülene kadar F-16 satışına onay vermeyeceğini sinyalini vermiş durumda. Ankara ise bu bağlantının doğru olmadığını ve F-16 tedarikinin ayrı bir konu olduğunu savunuyor. Zirvede bu konuların liderler düzeyinde ele alınması bekleniyor, ancak kaynaklar somut bir mutabakata varılmasının zor olduğunu belirtiyor.
KAAN'ın motoru ve teknoloji transferi
Bir diğer kritik başlık ise Türkiye'nin yerli savaş uçağı KAAN'ın motoru. Milli Muharip Uçak projesinde kullanılacak motorun tedariki ve teknoloji transferi konusu, ABD ile Türkiye arasında hassas bir denge oluşturuyor. Ankara, KAAN'da kullanılacak motorların ABD'den alınması veya ortak üretim yapılması yönünde çaba gösteriyor. Ancak ABD'nin, özellikle S-400 kaynaklı yaptırım tehdidi nedeniyle bu alanda elini zorlaştırdığı ifade ediliyor. Zirvede, motor tedariki konusunda prensipte anlaşma sağlanabileceği, ancak teknik detayların daha sonra çözüleceği bir çerçeve oluşturulmasının daha olası olduğu değerlendiriliyor. Türk yetkililer, KAAN'ın bağımsız bir savunma sanayii kabiliyeti için kritik olduğunu ve bu nedenle motor konusunun milli güvenlik meselesi olarak görüldüğünü vurguluyor.
Zirve öncesi temaslar ve beklentiler
NATO Zirvesi öncesinde Türk ve ABD'li yetkililer arasında teknik düzeyde görüşmeler yoğunlaştı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ve Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, mevkidaşlarıyla telefonda görüşerek zirve hazırlıklarını ele aldı. Ankara'nın beklentisi, zirvenin sorunları çözmekten ziyade bir diyalog ortamı sunması ve tarafların pozisyonlarını netleştirmesi yönünde. Türkiye, S-400 konusunda esneklik göstermeyeceğini, ancak diyalog kanallarının açık olduğunu mesajını veriyor. ABD ise Türkiye'nin NATO içindeki stratejik öneminin farkında olmakla birlikte, yaptırımları kaldırmak için somut adımlar bekliyor.
Bağımsız değerlendirme: Türkiye-ABD ilişkilerinde yeni bir sayfa mı?
NATO zirvesi, Türkiye-ABD ilişkilerinde uzun süredir devam eden gerginliklerin aşılması için bir fırsat olarak görülse de, Ankara ve Washington arasındaki temel güven sorunları derinliğini koruyor. S-400 krizi, F-35 programından çıkarılma ve yaptırım tehditleri, ilişkileri zedeleyen başlıca unsurlar. Somut ilerleme elde edilmemesi halinde, bu sorunların başka platformlarda çözüm aranması veya zamanla yönetilmesi beklenebilir. Türkiye'nin alternatif savunma tedarik arayışları (S-400 alımı, KAAN projesi) ve ABD'nin kongre kısıtlamaları, taraflar arasındaki makasın bir süre daha kapanmayacağını gösteriyor. Sonuç olarak, zirvede kriz yönetimi üzerine bir mutabakat sağlanabilir, ancak kalıcı bir çözüm için daha fazla zaman ve diplomasi gerekecektir.
