ABD'de 52 eyaletin başsavcısı, sosyal medya devi Meta Platforms ile çocuk güvenliği davasında tarihi bir uzlaşmaya vardı. Şirketin, Facebook ve Instagram platformlarının genç kullanıcılar üzerindeki olumsuz etkilerine ilişkin yürütülen soruşturma ve davalarda toplam 1,8 milyar dolar ödemeyi kabul ettiği bildirildi. Bu anlaşma, sosyal medya şirketlerinin çocuklara yönelik tasarımları ve bağımlılık yaratan algoritmaları nedeniyle hukuki sorumluluk üstlendiği en kapsamlı uzlaşmalardan biri olarak kayıtlara geçti.
18 Milyar Dolarlık Dev Ödeme Paketi
California federal mahkemesinde Cuma günü açıklanan anlaşmaya göre Meta, önümüzdeki 10 yıl boyunca eyaletlere yıllık ödemeler yapacak. Ödemelerin toplamı 1,8 milyar doları bulacak. Bu rakam, şirketin bugüne kadar çocuk güvenliği konusunda yaptığı en yüksek tazminat ödemesi olarak dikkat çekiyor. Tennessee, California, Florida ve New York dahil olmak üzere 52 eyalet ve bölgenin başsavcıları, yıllardır Meta'nın genç kullanıcıları korumak için yeterli önlem almadığını savunuyordu.
Uzlaşma belgelerinde, Meta'nın çocukların ve ergenlerin platformlarını aşırı kullanmasına neden olan özellikler geliştirdiği ve bu durumun gençlerin ruh sağlığını olumsuz etkilediği iddialarına yer verildi. Şirket ayrıca, 13 yaş altı kullanıcıların habersizce hesap açmasını engelleyecek yaş doğrulama sistemlerini geliştirmeyi de taahhüt etti.
Sosyal Medya Bağımlılığı ve Ruh Sağlığı
Sosyal medya bağımlılığı, özellikle pandemi döneminde gençler arasında ciddi bir halk sağlığı sorunu olarak öne çıktı. Amerikan Psikiyatri Birliği’nin araştırmaları, ergenlerin günde ortalama 3 saatini sosyal medyada geçirdiğini ve bu sürenin artmasıyla birlikte kaygı, depresyon ve yalnızlık gibi sorunlarda belirgin artış yaşandığını gösteriyor. Meta'nın platformları, 'beğeni' butonu ve 'sonsuz kaydırma' gibi tasarım unsurlarıyla sürekli etkileşimi teşvik ederek eleştirilerin odağında yer aldı.
Uzlaşma kapsamında Meta, genç kullanıcılara uygulanan gözetim politikalarını sıkılaştıracağını açıkladı. Buna göre, 18 yaş altı kullanıcılara yönelik reklam hedeflemesi sınırlandırılacak ve platformlar gece geç saatlerde çocuk hesaplarına 'uyku modu' uyarısı getirecek. Şirket ayrıca, bağımsız denetçilerin platformu düzenli olarak incelemesini kabul ederek konuyla ilgili şeffaflık sağlayacak.
Süreç Nasıl Gelişti?
Dava süreci, Instagram'ın çocuklara yönelik güvenlik açıklarına ilişkin iç belgelerin 2021 yılında eski bir Facebook çalışanı tarafından ifşa edilmesiyle başladı. Belgelerde, şirket yöneticilerinin Instagram'ın genç kızların beden algısı üzerinde olumsuz etkisi olduğunu bilmelerine rağmen bunu gizledikleri ortaya çıktı. İfşanın ardından ABD'de birçok eyalet başsavcısı, şirkete karşı soruşturma başlattı.
Meta'nın bu davada suçlamaları reddetmediği, ancak yeni güvenlik önlemleri geliştirme sözü verdiği bildirildi. Şirket, yaptığı açıklamada çocukların çevrimiçi güvenliğini 'uzun süredir öncelik' olarak gördüğünü ve bu uzlaşma ile birlikte konuya daha fazla yatırım yapacağını belirtti. Uzlaşma metni, federal yargıç tarafından onaylanmasının ardından resmiyet kazanacak.
Uzmanlar, bu anlaşmanın sosyal medya şirketleri için bir dönüm noktası olduğunu düşünüyor. Özellikle çocuk güvenliği konusunda yasaların güçlendirilmesiyle birlikte şirketlerin daha temkinli davranması bekleniyor. Avrupa Birliği'nin Dijital Hizmetler Yasası ve Birleşik Krallık'ın Çevrimiçi Güvenlik Yasası gibi düzenlemeler, platformlara kullanıcı verileri ve zararlı içerik konusunda yeni yükümlülükler getiriyor.
Türkiye'de de sosyal medya platformlarının çocuk kullanıcılarına yönelik politikaları zaman zaman tartışma konusu oldu. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın çocukların dijital mecralarda korunmasına yönelik çalışmaları devam ederken, benzer sorunların ülkemizde de yaşanabileceği göz ardı edilmemeli. Bu uzlaşmanın, dünya genelinde sosyal medya platformlarına karşı açılacak yeni davalara emsal teşkil etmesi bekleniyor.
