Meme kanseri tedavisinde devrim yaratacak bir genomik test, dünya genelinde milyonlarca hastanın kemoterapinin ağır yan etkilerine maruz kalmadan tedavi olmasının yolunu açtı. Memorial Sloan Kettering ve Oxford Üniversitesi iş birliğiyle geliştirilen Oncotype DX testi, tümörün genetik yapısını analiz ederek hangi hastaların kemoterapiden fayda göreceğini yüzde 95 doğrulukla belirliyor. ABD Ulusal Kanser Enstitüsü verilerine göre, her yıl teşhis konulan yaklaşık 2,3 milyon meme kanseri vakasının yüzde 60'ı bu sayede gereksiz kemoterapiden kurtulabilecek.
Test nasıl çalışıyor?
Oncotype DX, tümör dokusundaki 21 genin ifade seviyesini ölçerek bir 'nüks skoru' hesaplıyor. Düşük skor alan hastalarda kanserin tekrarlama riski çok düşük olduğu için sadece hormon tedavisi yeterli oluyor. Yüksek skor alan hastalarda ise kemoterapi hala öneriliyor. 2023 yılında New England Journal of Medicine'de yayımlanan TAILORx çalışması, 10 bin hastada testin etkinliğini kanıtladı. Çalışma, orta risk grubundaki kadınlarda kemoterapinin ek fayda sağlamadığını gösterdi.
Ekonomik ve psikolojik etkileri
Kemoterapinin yan etkileri arasında saç dökülmesi, bulantı, yorgunluk ve bağışıklık baskılanması yer alıyor. Hastaların yüzde 30'u tedavi sırasında işini bırakmak zorunda kalıyor. Genomik test sayesinde bu yükün hafiflemesi bekleniyor. Sağlık ekonomisi uzmanları, testin maliyetinin kişi başı 4 bin dolar olmasına rağmen, gereksiz kemoterapilerin önlenmesiyle uzun vadede sağlık sistemlerine yılda 1,5 milyar dolar tasarruf sağlayacağını hesaplıyor. Türkiye'de ise test henüz SGK kapsamında değil, ancak özel sigorta şirketleri geri ödeme yapmaya başladı.
Uzman görüşleri ve gelecek
İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Onkoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ayşe Yıldırım, 'Bu test, kişiselleştirilmiş tıbbın en somut örneklerinden biri. Artık her hastaya aynı tedaviyi uygulamak yerine, genetik profiline göre karar veriyoruz' dedi. Testin yaygınlaşması için eğitim ve altyapı yatırımları gerektiğini vurguladı. Dünya Sağlık Örgütü, 2025 yılına kadar testin gelişmekte olan ülkelerde de kullanılabilir hale gelmesi için bir program başlattı. Meme kanseri tedavisinde yeni dönemin başladığını söylemek yanlış olmaz. Ancak testin her hastaya ulaşması için daha fazla çaba harcanması gerekiyor.
