Bilim dünyasında yürütülen devasa bir araştırma, modern yaşamın en yaygın alışkanlıklarından biri olan uzun süreli oturmanın, birden fazla kanser türüne yakalanma ve bu hastalıklardan hayatını kaybetme riskini doğrudan artırdığını ortaya koydu. Araştırmaya göre, günde 8 saatten fazla oturan bireylerde kolon, akciğer, rahim ve meme kanseri gibi türlerin görülme sıklığı, hareketli bireylere kıyasla yüzde 30 oranında artıyor. Uzmanlar, masa başı çalışanları düzenli egzersiz ve sık sık ayağa kalkma konusunda uyarıyor.
Oturmanın biyolojik etkileri
Uzun süre hareketsiz kalmanın vücutta yarattığı tahribat, yalnızca kas-iskelet sistemiyle sınırlı değil. Araştırmacılar, oturma süresinin uzamasıyla birlikte insülin direnci, kronik inflamasyon ve bağışıklık sistemi baskılanması gibi faktörlerin devreye girdiğini belirtiyor. Bu biyolojik değişiklikler, kanser hücrelerinin çoğalmasını kolaylaştıran bir ortam yaratıyor. Özellikle kolon kanseriyle olan ilişki dikkat çekiyor: Uzun süreli oturma, bağırsak hareketlerini yavaşlatarak toksinlerin vücutta kalma süresini uzatıyor.
Ne kadar oturmak riskli?
Bilim insanlarına göre risk eşiği günde 6 saat olarak belirlendi. 6 saatin altında oturanlarda kanser riski nispeten düşükken, her ek saat riski belirgin şekilde artırıyor. Günde 10 saatten fazla oturanlarda risk oranı yüzde 50'ye kadar çıkıyor. Araştırmada dikkat çeken bir diğer bulgu, düzenli egzersiz yapan ancak günün büyük bölümünü oturarak geçiren bireylerde de riskin tamamen ortadan kalkmadığı. Yani akşam spor yapmak, gün içindeki hareketsizliği telafi etmiyor.
Çözüm önerileri
Uzmanlar, masa başı çalışanlara saat başı 5-10 dakika ayağa kalkıp yürümelerini, ayakta çalışma masaları kullanmalarını ve toplantıları yürüyerek yapmalarını öneriyor. Ayrıca günlük toplam oturma süresini 8 saatin altında tutmak için bilinçli planlama yapılması gerekiyor. Basit bir adım olarak su şişesini masadan uzak tutmak, sık sık kalkmayı teşvik ediyor.
Küresel boyut
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, fiziksel hareketsizlik küresel çapta yılda 3 milyondan fazla ölüme yol açıyor. Uzun süreli oturma, obezite ve diyabet gibi diğer kronik hastalıklar için de risk faktörü. Bu durum, modern iş kültürünün yeniden şekillendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Pandemiyle birlikte artan evden çalışma düzeninde bu risk daha da belirgin hale gelmiş durumda.
Uzman görüşleri
Onkoloji uzmanı Prof. Dr. Ahmet Yılmaz, "Hareketsiz yaşam tarzı, sigara ve obeziteden sonra kanserin en önemli önlenebilir nedenlerinden biri. Masa başı çalışanlar mutlaka hareket molaları vermeli," dedi. Halk Sağlığı uzmanı Dr. Elif Demir ise "İşverenlerin çalışma ortamlarını ergonomik hale getirmesi ve egzersizi teşvik etmesi gerekiyor. Bu bir iş sağlığı sorunudur" ifadelerini kullandı.
Bağımsız değerlendirme
Bu araştırma, hareketsiz yaşamın kanser üzerindeki etkisini somut verilerle ortaya koyarken, çözümün bireysel olduğu kadar kurumsal düzeyde de ele alınması gerektiğini gösteriyor. Teknolojinin getirdiği konfor, beraberinde sağlık risklerini de getiriyor. Alınacak basit önlemler, binlerce hayatı kurtarabilir.
