Rusya Devlet Başkanlığı Sözcüsü Dmitri Peskov, Türkiye ile S-400 hava savunma sistemlerinin üçüncü ülkelere satışı konusunda görüşmeler yürütüldüğünü açıkladı. Peskov, Moskova'da gazetecilere yaptığı açıklamada, Türkiye ile askeri-teknik işbirliğinin devam ettiğini, bu kapsamda S-400'lerin başka ülkelere tedarik edilmesine yönelik değerlendirmelerin sürdüğünü belirtti. Açıklama, Ankara ve Moskova arasındaki savunma ortaklığının yeni bir boyut kazanabileceğine işaret ediyor.
Kremlin'den flaş S-400 açıklaması
Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, günlük basın toplantısında bir gazetecinin sorusu üzerine Türkiye ile S-400 konusundaki işbirliğine dair yeni bilgiler paylaştı. Peskov, "Türk ortaklarımızla S-400 hava savunma sistemlerinin üçüncü ülkelere satışı dahil olmak üzere çeşitli konularda görüşmeler yapıyoruz. Bu görüşmeler teknik düzeyde devam etmektedir" ifadelerini kullandı. Peskov, söz konusu ülkelerin hangileri olduğuna dair ayrıntı vermezken, Ankara ve Moskova'nın savunma alanındaki stratejik işbirliğini derinleştirdiğine vurgu yaptı.
Türkiye'nin S-400 macerası
Türkiye, Nisan 2017'de Rusya ile S-400 hava savunma sistemi alımı konusunda anlaşma imzalamış, ilk partiyi Temmuz 2019'da teslim almıştı. Bu adım, NATO müttefiki olan Türkiye ile ABD arasında krize yol açmış, Washington Ankara'yı CAATSA yaptırımlarıyla cezalandırmış, F-35 programından çıkarmıştı. Türkiye, Rusya ile ikinci parti S-400 tedariki için de 2019'da anlaştığını duyurmuş, ancak kapsamlı uygulama henüz tamamlanmamıştı. Son dönemde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, S-400'lerin bağımsız kullanılacağını, hiçbir ülkenin bu konuda Türkiye'ye dikte edemeyeceğini sıkça tekrarlamıştı.
Üçüncü ülke satışı ne anlama geliyor?
Uzmanlar, Kremlin'in bu açıklamasının birkaç anlama gelebileceğini belirtiyor. İlk olasılık, Türkiye'nin elindeki S-400'leri başka bir ülkeye devretmesi ya da Rusya'nın Türkiye aracılığıyla üçüncü partilere satış yapması. İkinci olasılık ise ortak üretim veya teknoloji transferini içeren daha kapsamlı bir işbirliği. Özellikle Ukrayna savaşı sonrası Batı yaptırımları nedeniyle savunma ihracatı zorlaşan Rusya, Türkiye'yi alternatif bir kanal olarak görüyor olabilir. Diğer yandan, ABD ve NATO, Türkiye'nin S-400'leri kullanmasına sert tepki göstermiş, sistemin NATO sistemleriyle uyumsuz olduğunu savunmuştu. Olası bir üçüncü ülke satışı, Transatlantik ittifakı içinde yeni tartışmalara yol açabilir.
Rus kaynaklara göre, halihazırda aralarında Pakistan, Bangladeş ve bazı Afrika ülkelerinin bulunduğu birçok ülke S-400'lere ilgi gösteriyor. Rusya'nın üretim kapasitesinin sınırlı olması nedeniyle, Türkiye elindeki sistemlerin bir kısmını satarak yeni, daha gelişmiş versiyonlar için kaynak yaratabilir. Ancak Ankara'dan henüz resmi bir açıklama gelmedi.
Bağımsız değerlendirme
Kremlin'in bu hamlesi, Türkiye-Rusya ilişkilerinin boyutunu bir kez daha gözler önüne seriyor. İki ülke, Suriye, Libya, Karabağ ve Ukrayna gibi birçok bölgesel krizde farklı saflarda yer alsa da, savunma sanayiinde ortak bir zemin bulmayı başarıyor. Ancak unutulmamalıdır ki, Türkiye bir NATO üyesidir ve ittifakın güvenlik mimarisinin ayrılmaz bir parçasıdır. S-400'lerin üçüncü bir ülkeye satışı, yalnızca ABD ile değil, aynı zamanda diğer NATO müttefikleriyle de yeni bir gerilim kaynağı olabilir. Ankara'nın bu süreçte hem Rusya ile ilişkilerini hem de Batı ittifakındaki konumunu dikkatlice dengelemesi gerekecek. Önümüzdeki günlerde konuyla ilgili daha somut adımlar atılması bekleniyor.
