İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD yönetimi ve halkına yönelik açıklamalarında, İran ile olası bir savaşın Washington'a hiçbir yarar sağlamayacağını, aksine bölgesel ve küresel ölçekte ağır sonuçlar yaratacağını belirtti. Kalibaf'ın bu çıkışı, iki ülke arasındaki gerilimin son dönemde tırmanması ve diplomatik kanalların daralması bağlamında geldi. Meclis Başkanı, mesajında doğrudan ABD kamuoyunu hedef alarak, savaş çağrılarının gerçek maliyetine dikkat çekti.
"Savaşın kazananı olmayacak"
Kalibaf, yaptığı değerlendirmede, ABD'nin İran'a yönelik askeri bir müdahalesinin yalnızca bölgede istikrarsızlığı artırmakla kalmayacağını, aynı zamanda ABD'nin kendi ekonomik ve stratejik çıkarlarına da zarar vereceğini ifade etti. "İran'la savaşın hiçbir faydası olmayacak" diyen Kalibaf, geçmişte benzer maceraların Orta Doğu'da yol açtığı yıkımı hatırlatarak, askeri çözümlerin kalıcı bir sonuç üretmediğini vurguladı. İran'ın savunma kapasitesinin yüksek olduğunu ve her türlü saldırıya karşılık verecek güçte olduğunu belirten Meclis Başkanı, ABD yönetimini sağduyuya davet etti.
Gerilimin arka planı
İran ile ABD arasındaki ilişkiler, 2018'de Washington'ın nükleer anlaşmadan çekilmesi ve yaptırımları yeniden uygulamaya koymasıyla birlikte inişli çıkışlı bir seyir izliyor. Son aylarda Basra Körfezi'ndeki karşılıklı taciz iddiaları, İran'a bağlı grupların bölgedeki faaliyetleri ve nükleer programın kapsamına dair tartışmalar tansiyonu yükseltti. Diplomatik çözüm arayışları ise zaman zaman kesintiye uğradı. Uzmanlar, Kalibaf'ın açıklamasını, İran'ın hem caydırıcılık mesajı verme hem de olası bir müzakere masasına dönüş için zemin yoklama çabası olarak değerlendiriyor.
Ekonomik boyut: Yaptırımlar ve enerji piyasaları
Kalibaf'ın mesajının ekonomik yansımaları da dikkat çekici. İran, ABD yaptırımları altında petrol ihracatını sürdürmeye çalışırken, küresel enerji piyasaları her iki ülke arasındaki gerilime karşı son derece hassas. Olası bir askeri çatışma, Basra Körfezi'ndeki sevkiyatı aksatarak petrol fiyatlarında ani sıçramalara yol açabilir. Bu durum, halihazırda enflasyonla mücadele eden küresel ekonomiler için ek bir risk unsuru oluşturuyor. İran Meclis Başkanı'nın konuşmasında savaşın "hiçbir faydası olmayacağını" söylemesi, askeri bir senaryonun ekonomik maliyetine dolaylı bir gönderme olarak da okunuyor.
Bölgesel aktörlerin pozisyonu
Kalibaf'ın açıklamaları, bölgedeki diğer ülkelerin tutumunu da etkileyebilir. Körfez ülkeleri, İran ile ABD arasında bir çatışmanın kendi topraklarına sıçramasından endişe ediyor. Avrupa Birliği ise diplomatik kanalların açık tutulması çağrısını yineliyor. Rusya ve Çin, İran ile ekonomik ve stratejik ilişkilerini derinleştirirken, Batı ile İran arasındaki gerilimde denge politikası izliyor. İran'ın mesajı, bu aktörlere de "savaş riskinin" bölgesel istikrar için ne anlama geldiğini hatırlatmayı amaçlıyor.
İç politika ve kamuoyu
İran içinde ise ekonomik sıkıntılar ve sosyal talepler, hükümetin dış politika söylemini etkiliyor. Meclis Başkanı Kalibaf'ın ABD'ye doğrudan seslenmesi, İran kamuoyuna güçlü bir duruş sergilendiği mesajını vermenin yanı sıra, olası bir müzakere sürecinde pazarlık payını artırma amacı taşıyor. İranlı yetkililer sık sık ABD'nin yaptırımlarla hedeflediği sonuçlara ulaşamadığını savunuyor ve askeri tehditlerin ters etki yapacağını dile getiriyor.
Kalibaf'ın "İran'la savaşın hiçbir faydası olmayacak" ifadesi, bir yandan caydırıcılığı pekiştirirken diğer yandan diplomasiye kapıyı tamamen kapatmıyor. Ancak sahadaki karşılıklı sertlik, taraflar arasında güven inşasını zorlaştırıyor. Önümüzdeki dönemde atılacak adımlar, gerilimin yönünü belirleyecek. İran'ın nükleer programı ve bölgesel faaliyetleri konusundaki anlaşmazlıklar sürdükçe, benzer açıklamaların sıklaşması beklenebilir. Yine de hem Washington hem Tahran için askeri bir çatışmanın maliyeti, diplomatik bir çözümün sağlayacağı kazançlardan çok daha yüksek görünüyor.
