Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2016 yılında 15 yaş ve üzeri kadınların yüzde 60,6'sı kendi kendine hiç meme muayenesi yapmamışken, bu oran 2025 yılında yüzde 44,8'e geriledi. Bu düşüş, kadın sağlığı konusunda bilinçlenmenin arttığını gösterse de uzmanlar, istenilen seviyeye henüz ulaşılamadığını belirtiyor. Kendi kendine meme muayenesi, meme kanserinin erken teşhisinde önemli bir rol oynuyor ve kadınların bu konuda düzenli olarak bilinçlendirilmesi gerekiyor.
Meme kanserinde erken teşhis hayat kurtarır
Meme kanseri, dünyada kadınlar arasında en sık görülen kanser türü. Türkiye'de de her 8 kadından biri hayatının bir döneminde meme kanserine yakalanma riski taşıyor. Erken teşhis, tedavinin başarı şansını önemli ölçüde artırıyor. Bu nedenle kendi kendine meme muayenesi, klinik meme muayenesi ve mamografi gibi yöntemler büyük önem taşıyor. TÜİK verileri, 2016'da kadınların yalnızca yüzde 39,4'ü kendi kendine meme muayenesi yaparken, bu oranın 2025'te yüzde 55,2'ye yükseldiğini ortaya koyuyor. Ancak bu oran, gelişmiş ülkelerdeki seviyelerin gerisinde kalıyor.
Bilinçlenme artıyor ancak yetersiz
Sağlık Bakanlığı ve sivil toplum kuruluşları tarafından yürütülen farkındalık kampanyaları, kadınların meme kanseri konusunda bilinçlenmesine katkı sağladı. Özellikle Ekim ayı boyunca düzenlenen Meme Kanseri Farkındalık Ayı etkinlikleri, kadınların kendi kendine muayene yapmasını teşvik ediyor. Ancak uzmanlar, bu artışın yeterli olmadığını, düzenli mamografi taramalarının da önemine dikkat çekiyor. Türk Radyoloji Derneği verilerine göre, 40 yaş üstü kadınların yılda bir kez mamografi çektirmesi öneriliyor. Buna rağmen, mamografi çektirme oranları istenen düzeyde değil.
Kendi kendine muayene nasıl yapılır?
Uzmanlar, kendi kendine meme muayenesinin adet döneminden 3-5 gün sonra, ayda bir kez yapılmasını öneriyor. Muayene sırasında elle ve aynayla kontrol edilmesi gereken noktalar şunlar: meme başında çekilme, akıntı, ciltte portakal kabuğu görünümü, ele gelen sertlik veya kitle. Ayrıca koltuk altı ve köprücük kemiği çevresi de kontrol edilmeli. Herhangi bir anormallik durumunda vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalı.
Son dönemde yapılan araştırmalar, kadınların büyük bir kısmının meme kanseri risk faktörlerini tam olarak bilmediğini gösteriyor. Ailede meme kanseri öyküsü, obezite, alkol tüketimi, geç menopoz ve erken adet görme gibi faktörler riski artırıyor. Bu konuda toplumsal farkındalığın artırılması, erken teşhis ve tedavi şansını da beraberinde getirecek.
Geleceğe yönelik adımlar
Sağlık Bakanlığı, kadın sağlığı konusunda daha etkin politikalar geliştirmeyi hedefliyor. Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM) aracılığıyla ücretsiz mamografi ve eğitim hizmetleri sunuluyor. Ancak kırsal bölgelerde yaşayan kadınların bu hizmetlere erişiminin artırılması gerekiyor. Uzmanlara göre, kendi kendine meme muayenesi kadar, düzenli klinik muayenelerin ve mamografinin yaygınlaştırılması da kritik önemde. Toplumun her kesimine ulaşan kampanyalar ve eğitim programları, kadın sağlığında istenen seviyeye ulaşmanın anahtarı olacak.
