İstanbul Planlama Ajansı (İPA) tarafından yapılan “Yeterli ve Kaliteli Gıdaya Erişim” araştırması, İstanbulluların dışarıda tükettiği gıda ürünlerine duyduğu güveni ortaya koydu. Araştırmaya göre, İstanbulluların yalnızca yüzde 21,1’i dışarıda yediği gıdayı güvenli bulurken, yüzde 51,4’ü güvenmediğini ifade etti. Yaklaşık yüzde 27,5 ise bu konuda kararsız olduğunu belirtti. Araştırma, İstanbul’da gıda güvenliği konusunda ciddi bir güvensizlik olduğunu gözler önüne seriyor.
Araştırmanın detayları ve bulgular
İPA’nın bin 806 kişiyle yüz yüze görüşerek gerçekleştirdiği araştırma, İstanbul’un 39 ilçesinde yaşayan 18 yaş ve üzeri bireyleri kapsıyor. Araştırmada katılımcılara “Dışarıda yediğiniz gıdaların hijyenik ve güvenli olduğuna güveniyor musunuz?” sorusu yöneltildi. Yanıtlar, vatandaşların büyük bir kısmının restoran, lokanta, büfe ve sokak satıcıları gibi dış kaynaklı gıda tüketim noktalarına şüpheyle yaklaştığını gösterdi. Güven duymayanların oranının yüzde 51,4 olması, toplumun gıda güvenliği algısının ne kadar kırılgan olduğunu ortaya koyuyor. Güven duyanların oranının düşük olması ise gıda denetimlerinin yetersiz olduğu yönündeki eleştirileri destekler nitelikte.
Gıda güvenliği ve kent politikaları bağlamı
İstanbul gibi büyük bir metropolde, gıda güvenliği sadece bireysel bir endişe değil, aynı zamanda kentsel yönetim ve kamu sağlığı politikalarının temel bir parçası. Gıda enflasyonunun yüksek seyrettiği, girdi maliyetlerinin arttığı bir dönemde, işletmeler maliyetleri düşürmek adına kalite ve hijyen standartlarından ödün verebiliyor. Vatandaşların güvensizliğinin arkasında yatan nedenler arasında, son yıllarda medyaya yansıyan gıda zehirlenmesi vakaları, merdiven altı üretim ve denetim memuru sayısının yetersizliği sayılabilir. Ayrıca, pandemi sonrası artan dışarıda yemek yeme alışkanlığına rağmen, hijyen koşullarına dair endişelerin devam etmesi, kamu otoritelerinin daha sıkı denetim yapması gerekliliğini gündeme getiriyor. Öte yandan, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin gıda denetimleri ve halk sağlığı çalışmaları bu alandaki boşluğu doldurmaya çalışsa da, araştırma sonuçları mevcut çabaların vatandaş nezdinde yeterli güveni tesis edemediğini gösteriyor.
Uzman görüşleri ve çözüm önerileri
Gıda güvenliği uzmanları, toplumda güven tesis edebilmek için üç ana başlıkta iyileştirme yapılması gerektiğini vurguluyor: Denetimlerin şeffaflaştırılması, cezai yaptırımların artırılması ve tüketici bilinçlendirme kampanyaları. Denetim raporlarının kamuoyuyla paylaşılması, işletmelerin skor sistemine tabi tutulması ve hijyen koşullarını karşılamayan işletmelere ağır para cezaları verilmesi öneriliyor. Ayrıca, sokak satıcılarının kayıt altına alınması ve düzenli sağlık kontrollerinden geçirilmesi de güveni artırabilir. Tüketici dernekleri ise vatandaşların gıda satın alırken daha bilinçli olması, son kullanma tarihi, hijyen belgesi gibi unsurlara dikkat etmesi gerektiğini belirtiyor.
İPA araştırması, İstanbul’da gıda güvenliği algısının ciddi bir sorun olduğunu ve bu sorunun çözümü için kapsamlı politikalar geliştirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Kent yöneticilerinin, halk sağlığını doğrudan ilgilendiren bu konuda daha proaktif ve şeffaf adımlar atması, vatandaşın gıdaya olan güvenini yeniden inşa etme açısından kritik önem taşıyor.
