Topkapı Sarayı'nda düzenlenen bir açılış töreninde, 84 yaşındaki Sadettin Ökten'in Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın elini öpmeye yönelmesi ve Erdoğan'ın da karşılık olarak Ökten'in elini öpmeye çalışması, Türkiye'de siyasi ve kültürel bir tartışmanın fitilini ateşledi. Olay, iki isim arasındaki saygı tezahürü olarak görülse de, Yeni Yol Partisi Muğla Milletvekili Selçuk Özdağ'ın yaş farkı üzerinden Sadettin Ökten'i eleştirmesiyle farklı bir boyut kazandı. Tartışma, el öpme geleneğinin tasavvufi kökenleri ve modern siyasetteki yansımalarını gündeme taşıdı.
Olayın anatomisi: Saygı mı, protokol mü?
Olay, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın katıldığı bir açılış töreni sırasında yaşandı. Sadettin Ökten, eğitimci ve yazar kimliğiyle tanınan, tasavvufi düşünceye yakınlığıyla bilinen bir isim. Erdoğan'a elini öpmek üzere yaklaşması, Erdoğan'ın ise büyük bir nezaketle karşılık vererek Ökten'in elini öpmeye çalışması, salondakiler tarafından alkışlarla karşılandı. Ancak bu görüntüler, sosyal medyada ve siyasi çevrelerde farklı yorumlara yol açtı. Selçuk Özdağ, Ökten'in yaşının Erdoğan'dan büyük olmasına rağmen el öpme teşebbüsünü eleştirerek, bunun geleneksel saygı anlayışıyla bağdaşmadığını savundu. Özdağ'ın bu çıkışı, el öpmenin siyasi bir sembol haline gelmesine dair tartışmaları alevlendirdi.
El öpmenin tasavvufi ve kültürel kökenleri
El öpme geleneği, Türk-İslam kültüründe derin köklere sahiptir. Tasavvufi gelenekte el öpmek, hürmet ve bağlılık göstergesi olarak kabul edilir. Özellikle tarikat ve cemaat yapılarında, mürşidin elini öpmek, manevi bir teslimiyet ve saygı ifadesidir. Sadettin Ökten'in bu davranışı, modern siyasi protokolden ziyade, geleneksel tasavvufi terbiyenin bir yansıması olarak değerlendirilebilir. Ökten'in hayatı boyunca eğitim ve irfan alanında hizmet etmiş bir isim olarak, bu tür bir saygı gösterisini sembolik bir anlam taşıdığı düşünülüyor. Öte yandan, Erdoğan'ın karşılık verme çabası da, büyüğe saygı ve tevazu göstergesi olarak yorumlandı. Bu karşılıklı jest, aslında iki farklı saygı anlayışının kesişimi olarak görülebilir: Biri dini-tasavvufi hiyerarşiye duyulan hürmet, diğeri ise yaşlıya gösterilen geleneksel nezaket.
Siyasi yansımalar ve eleştiriler
Selçuk Özdağ'ın eleştirisi, olayın siyasi bir malzeme haline gelmesine neden oldu. Özdağ, Ökten'in yaşça büyük olmasına vurgu yaparak, el öpme eyleminin yaş hiyerarşisine aykırı olduğunu savundu. Bu eleştiri, aslında el öpmenin anlamına dair farklı bir perspektifi yansıtıyor: Kimi çevreler el öpmeyi makam ve mevkiye duyulan saygı olarak görürken, kimileri yaş ve kıdeme dayalı geleneksel saygıyı ön plana çıkarıyor. Tartışma, aynı zamanda siyasette sembollerin ne kadar güçlü olduğunu ve basit bir jestin bile nasıl geniş yankı uyandırabileceğini gösteriyor. Sadettin Ökten'in bu davranışı, kendi kişisel saygı anlayışının bir ifadesi olarak kalsa da, siyasi bir figürle olan etkileşimi, olayı ister istemez politik bir bağlama taşıdı.
Sonuç: Gelenek, siyaset ve toplumsal algı
Sonuç olarak, el öpme tartışması, Türkiye'de geleneksel değerlerin siyasi alanda nasıl yorumlandığına dair bir kesit sunuyor. Tasavvufi gelenekten gelen el öpme, modern siyasette zaman zaman bir sadakat veya hürmet göstergesi olarak kullanılabiliyor. Ancak bu tür jestler, toplumun farklı kesimlerinde farklı anlamlar yüklenebiliyor. Sadettin Ökten'in çıkışı, samimi bir saygı ifadesi olarak değerlendirilse de, muhalefet cephesinden gelen tepkiler, konunun siyasi bir polemik haline gelmesine yol açtı. Bu olay, aynı zamanda Türk toplumunda yaşlıya saygı, makama hürmet ve tasavvufi terbiye gibi kavramların hâlâ canlı olduğunu, ancak bunların siyasi bağlamda farklı şekillerde yorumlanabileceğini gösteriyor. Gelecekte benzer görüntülerin nasıl karşılanacağı, toplumun bu tür sembollere bakış açısını da yansıtacak.
