İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar'ın, sözde Ermeni soykırımı iddialarının resmen tanınmasına yönelik bir tasarıyı kabineye sunacağını duyurması, Ankara'da büyük yankı uyandırdı. Türkiye Dışişleri Bakanlığı, konuya ilişkin yayımladığı yazılı açıklamada, bu girişimi "tarihi çarpıtma" ve "uluslararası hukuka aykırı" olarak nitelendirirken, İsrail yönetimine sert uyarılarda bulundu. Açıklamada, İsrail'in kendi soykırım geçmişini örtbas etmek için bu tür girişimlere başvurduğu belirtildi.
Tasarının içeriği ve İsrail'in amacı
Gideon Saar'ın kabineye sunmayı planladığı tasarı, 1915 olaylarını "soykırım" olarak tanımayı öngörüyor. İsrail basınında yer alan haberlere göre tasarı, İsrail hükümetinin resmi tutumunu değiştirerek sözde soykırımı tanımasını ve bu yönde uluslararası alanda lobi yapmasını içeriyor. Saar, tasarıyı sunma gerekçesi olarak "soykırımların unutulmaması ve gelecek nesillere aktarılması" savunusunu yaparken, Ankara bu argümanı "ikiyüzlülük" olarak değerlendirdi. Türk yetkililere göre, İsrail'in bu adımı, bölgesel politikalarında yalnızlaşan Tel Aviv yönetiminin dikkat dağıtma çabası.
Ankara'nın tepkisi ve yanıtı
Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, İsrail'in bu girişimini "uluslararası hukuka ve tarihi gerçeklere saygısızlık" olarak tanımladı. Açıklamada, Türkiye'nin konuyu tüm uluslararası platformlarda gündeme getireceği ve İsrail'in bu yöndeki her adımına karşılık verileceği vurgulandı. Ayrıca, Türkiye'nin 1915 olaylarına ilişkin arşivlerini uluslararası araştırmacılara açtığı ve tarihçilerin bu konuda ortak çalışma yapmasını desteklediği hatırlatıldı. Ankara, İsrail'in sözde soykırım iddialarının resmi bir politika haline getirilmesi halinde bunun ikili ilişkileri daha da gerdireceği uyarısında bulundu.
Tarihsel arka plan ve bağlam
İsrail, daha önce Ermeni soykırımı iddialarını resmen tanımamış olsa da, 2022'de dönemin Dışişleri Bakanı Yair Lapid, bir açıklamasında "soykırım" ifadesini kullanmış ve bu durum Ankara'da rahatsızlık yaratmıştı. Ancak bugüne kadar hükümet düzeyinde resmi bir tanıma adımı atılmamıştı. Gideon Saar'ın bu tasarısı, İsrail'in Filistin politikalarına tepki gösteren ülkeler arasında yer alan Ermenistan ile ilişkileri düzeltme çabası olarak da yorumlanıyor. Öte yandan, Türkiye'nin 1915 olaylarına yaklaşımı net: Olayların soykırım olarak nitelendirilmesini reddediyor, ancak iki ülke arasında ortak tarih komisyonu kurulmasını öneriyor.
Uluslararası toplumun tepkisi ve olası sonuçlar
ABD, Fransa ve Almanya gibi ülkeler daha önce Ermeni soykırımı iddialarını tanıyan kararlar almıştı. İsrail'in de bu listeye eklenmesi, Ankara'nın itirazlarına rağmen, sözde soykırımın tanınması sürecini hızlandırabilir. Ancak Türk diplomatik kaynaklar, bu tür kararların hukuki bağlayıcılığı olmadığını ve Türkiye'nin konuyu Lahey Adalet Divanı'na taşıyabileceğini belirtiyor. Ekonomik olarak ise, Türkiye ile İsrail arasındaki ticaret hacmi geçtiğimiz yıllarda artış gösterse de, siyasi gerilimlerin ticarete yansıması olasılığı bulunuyor.
Sonuç ve değerlendirme
İsrail'in sözde Ermeni soykırımını tanıma girişimi, aslında kendi Filistin politikasına karşı artan uluslararası eleştirileri hafifletme stratejisinin bir parçası olarak okunabilir. Türkiye ise bu konuda tavizsiz bir tutum sergileyerek, hem tarihi gerçeklerin korunması hem de ulusal çıkarlarının savunulması adına kararlı duruyor. Önümüzdeki günlerde tasarının kabinede görüşülmesi ve oylanması beklenirken, taraflar arasındaki diplomatik gerilimin daha da tırmanması muhtemel. Ankara, her türlü senaryoya hazır olduğunu ve uluslararası kamuoyunun bu konuda dikkatli olması gerektiğini vurguluyor.
