İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi, Tahran'ın uranyum zenginleştirme hakkı, zenginleştirilmiş uranyumu elinde bulundurması ve Hürmüz Boğazı üzerindeki yetki ve yaptırımların kaldırılması gibi "kırmızı çizgilerinden" geri adım atmayacağını duyurdu. Bu açıklama, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik sertleşen tutumu ve yeni yaptırım tehditleri sonrası geldi. Azizi, Trump'ın müzakere çağrılarına da mesafeli yaklaştıklarını belirtti.
Kırmızı çizgiler neler?
Azizi, yaptığı yazılı açıklamada, İran'ın nükleer programındaki temel haklarından vazgeçmeyeceğini vurguladı. Bunlar arasında uranyum zenginleştirme faaliyetlerini sürdürme, zenginleştirilmiş uranyumu ülkede tutma ve uluslararası yaptırımların tamamen kaldırılması yer alıyor. Ayrıca, stratejik Hürmüz Boğazı'nın güvenliğine dair İran'ın egemenlik haklarına saygı duyulması gerektiğini belirtti. Azizi, "Kırmızı çizgilerimiz tartışmaya açık değildir. Bunlar İran'ın milli güvenlik ve egemenlik meselesidir" ifadelerini kullandı.
Trump yönetimi ile gerginlik
Trump'ın başkanlık döneminde İran'a yönelik "azami baskı" politikası izlenmiş, 2018'de ABD'nin nükleer anlaşmadan çekilmesi ve yaptırımların yeniden uygulanmasıyla ilişkiler gerilmişti. Son haftalarda Trump'ın İran'a yönelik yeni yaptırım tasarıları ve askeri opsiyonlara dair sinyalleri, Tahran'ı yeniden teyakkuza geçirdi. İranlı yetkililer, müzakere masasına oturmak için ön koşul olarak yaptırımların kaldırılmasını şart koşuyor. Azizi, "Trump'ın müzakere çağrıları samimiyetten uzak. Yaptırımlar devam ederken müzakere olmaz" dedi.
Bölgesel ve ekonomik yansımaları
İran'ın bu tutumunun, küresel enerji piyasalarında önemli bir etkisi olabilir. Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık %20'sinin geçtiği kritik bir geçit. Boğazda olası bir gerilim, petrol fiyatlarını yukarı çekebilir. Ayrıca, uluslararası yaptırımlar altındaki İran ekonomisi zaten daralma yaşarken, yeni yaptırımlar daha fazla tahribata yol açabilir. Tahran, kırmızı çizgilerini koruyarak bir yandan ekonomik baskıya direnirken, diğer yandan bölgesel müttefikleriyle (Rusya, Çin) ilişkilerini derinleştiriyor.
İran'ın azami baskı politikasına karşı gösterdiği bu direnç, nükleer müzakerelerin uzun süredir tıkanık olduğu bir dönemde geliyor. 2015 nükleer anlaşmasının (Kapsamlı Ortak Eylem Planı) yeniden canlandırılması için yapılan görüşmeler, ABD ve İran arasındaki güvensizlik ve ön koşullar nedeniyle ilerleme kaydedememişti. Azizi'nin açıklamaları, İran'ın yeni ABD yönetimine karşı müzakere pozisyonunda bir esneme olmayacağını gösteriyor.
