İran, ABD ile devam eden müzakerelerde önemli bir çıkış yaparak, olası bir anlaşma sonrasında Hürmüz Boğazı'nın yönetiminin savaş öncesi dönemden farklı olacağını bildirdi. Açıklama, küresel petrol piyasalarında tedirginliğe yol açarken, iki ülke arasındaki belirsizlik sürüyor.
Hürmüz Boğazı'nın statüsü değişiyor
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Sait Hatibzade, yaptığı açıklamada, "ABD ile varılacak herhangi bir anlaşma, Hürmüz Boğazı'nın yönetiminde köklü değişiklikler getirecektir. Savaş öncesindeki yönetim modeli artık geçerli olmayacak" ifadelerini kullandı. Hatibzade, boğazın güvenliğinin sağlanması için yeni bir mekanizma oluşturulması gerektiğini vurguladı. Açıklama, daha önce ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile anlaşma ihtimalini güçlü bir şekilde dile getirmesinin ardından geldi.
Petrol piyasaları tedirgin
Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik bir su yoludur. İran'ın bu çıkışı, petrol fiyatlarında kısa süreli bir artışa neden oldu. Uzmanlar, olası bir anlaşmanın boğazın yönetiminde İran'a daha fazla söz hakkı tanıyabileceğini, bunun da küresel enerji güvenliği açısından yeni riskler doğurabileceğini belirtiyor. Enerji analisti John Kilduff, "İran'ın bu talebi, anlaşma müzakerelerini zorlaştırabilir. Boğazın uluslararası sulardaki statüsü tartışmaya açılırsa, tüm taraflar için kabul edilebilir bir formül bulmak kolay olmayacak" dedi.
ABD'den temkinli yanıt
ABD Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, İran'ın bu söylemlerinin yakından takip edildiği belirtilirken, "Herhangi bir anlaşma, uluslararası hukuka ve serbest seyrüsefere saygılı olmalıdır. Hürmüz Boğazı'nın statüsü tek taraflı olarak değiştirilemez" ifadeleri kullanıldı. Beyaz Saray yetkilileri ise görüşmelerin devam ettiğini, ancak henüz somut bir sonuç alınamadığını kaydetti.
Bağlam ve değerlendirme
ABD ile İran arasındaki ilişkiler, 2018'de Trump'ın nükleer anlaşmadan çekilmesiyle gerilmiş, ardından Hürmüz Boğazı'nda yaşanan gerginlikler tırmanmıştı. Son aylarda iki ülke arasında dolaylı görüşmeler yoğunlaşırken, İran'ın boğazın yönetimine ilişkin bu çıkışı, anlaşma için yeni bir pazarlık unsuru olarak görülüyor. Bölgesel güçler ve petrol tüketicisi ülkeler, gelişmeleri endişeyle izliyor. Bağımsız değerlendirmelere göre, İran'ın talebi müzakere sürecini uzatabilir; ancak tarafların karşılıklı bağımlılığı, nihayetinde bir uzlaşıya varılmasını mümkün kılabilir.
