ABD'li üst düzey bir yetkili, ülkesi ile İran arasında imzalanma aşamasına gelen tarihi anlaşmanın detaylarını kamuoyuyla paylaştı. Yetkili, anlaşmanın İran'ın nükleer programının tamamen tasfiye edilmesini ve elindeki tüm zenginleştirilmiş uranyumun ABD'ye teslim edilmesini öngördüğünü açıkladı. Bu adımın bölgede uzun vadeli bir barışı garanti altına alacağını vurgulayan yetkili, müzakerelerin son aşamaya geldiğini belirtti.
Anlaşmanın kapsamı: Nükleer programın sonu
İsim vermeyen üst düzey ABD'li yetkili, anlaşma metninin İran'ın nükleer faaliyetlerine ilişkin kapsamlı düzenlemeler içerdiğini ifade etti. Buna göre İran, sahip olduğu tüm zenginleştirilmiş uranyum stoklarını ABD'ye devredecek ve nükleer tesislerinde uluslararası denetimlere tam açık hale getirilecek. Ayrıca İran'ın uranyum zenginleştirme kapasitesi sınırlandırılacak ve mevcut santrifüjlerin büyük bir kısmı sökülecek. Yetkili, bu düzenlemelerin İran'ın kısa sürede nükleer silah üretme kapasitesine ulaşmasını engelleyeceğini belirtti. Anlaşmanın imzalanması halinde, uluslararası atom enerjisi kurumu ekipleri İran'daki tüm nükleer tesislerde kapsamlı denetimler gerçekleştirecek.
Bölgesel barış ve uluslararası yansımalar
ABD'li yetkili, anlaşmanın yalnızca nükleer programı durdurmakla kalmayıp aynı zamanda Orta Doğu'da istikrarı da teşvik edeceğini vurguladı. İran'ın bölgesel faaliyetlerinin de anlaşma kapsamında ele alındığını, ancak bu konudaki müzakerelerin hassasiyet nedeniyle gizli tutulduğunu söyledi. Öte yandan, anlaşmaya varılması halinde ABD'nin İran'a yönelik bazı yaptırımları kademeli olarak kaldırması bekleniyor. İsrail ve Suudi Arabistan başta olmak üzere bölge ülkeleri, anlaşmanın İran'ın nükleer silah üretmesini engelleyeceği için olumlu karşılayacaklarını sinyallerini verdi. Ancak bazı çevreler, anlaşmanın uygulanabilirliği ve İran'ın taahhütlerine sadık kalıp kalmayacağı konusunda endişelerini dile getiriyor.
Müzakerelerin son aşamada olduğunu belirten yetkili, anlaşmanın resmen imzalanmasının ardından detaylı bir yol haritasının kamuoyuyla paylaşılacağını söyledi. Bağımsız uzmanlar, bu anlaşmanın 2015 tarihli Kapsamlı Ortak Eylem Planı'ndan (JCPOA) daha kapsamlı olduğunu ve İran'ın nükleer programını uzun vadede sınırlandıracağını belirtiyor. Anlaşmanın önümüzdeki hafta içinde imzalanması bekleniyor.
